Kullanıcı Adı:
Parola:
Üye Kayıt
Üye Aktivasyon
Parolamı Unuttum

Captcha image
Show another code

Giriş
Özer Ataç
Deli ve Dahi
28.7.2020
262 Okunma, 0 Yorum

Söz-lük,

Sözlükler her bir dil için kendi kökleri açısından Babil Kulesidir.

Sözlük hazırlamak,

harfler evreninde bitimsiz yolculuktur. Tamamlananlar duraklardan bir duraktır.

*

Dişil ada,

İngiltere, "Üzerinde Güneş Batmayan imparatorluk", kraliçenin ülkesi.

 Dünyanın her yanındaki ahtapot kolları ile yer üstü, yer altı zenginlikleri sömüren vantusları , kan kırmızı kuyruklu ceketleri;  her işlerini pak  gösteren beyaz gömlekleri, üç (*) köşeli şapkaları;  sahteliğin ifadesi örgülü perukları; kadim mısırı, yunanistanı, tapınakçıları  temsil eden "aydınlık "  protest kliseleri; krallarını yutmuş kraliçeleri ; sonunda derin "mavi aklın" temsilcisi  profesörleri.

"Yok; yok!" 

Desek yerindedir.

Adanın   etnik kökü ise kuzeyin aşuresi. Fakat  en altta Keltler var. Hani yüzlerini   maviye boyayan Poseydon  halkının  son kalıntıları.

*

Fimin konusu,

Tüm dünyadaki katliam, sindirme, yayılma, sömürü kollarının birikimlerini taşıyan  "kültürlerini", yazılı fakat etkili hale getirmenin anahtarı olan kelimeleri,   öykülerini  bir sözlükte toplamayı konu edinen film; Deli ve Dahi .

Özgün adı. Professor and Madman . Yönetmen , Farhat Safinia. Yapımcı, Mel Gibson.

Esin, gerçek hikâyeden uyarlama.

*

İlkin,

İngilizce kelimeleri tarihleriyle toplamaya aday "üniversite okumamış" James A.H.Murray  ,(Mel Gibson), alt okullarda  öğretmenlik yapmaktadır.

 

En büyük özelliği ise  lehçeleri hariç  en az 8 dil bilmesi; dillerdeki yetkinliği, Almanca nın  fiil yapımı bozumu hakkında makale yazacak

düzeyde olmasıdır.

O dil dahisidir.  Sabır, azim ve çalışkanlığı  iskoç genlerinden alması onu  daha özel kılıp,  Oxfort Sözlüğünün hamiliğine taşıyacaktır.

*

Sözlük ihtiyacı,

Oxfort "sakinleri", içlerindeki kibir ateşini sürekli kılacak bir "maceraya"kalkışır. İngitere'nin sömürü okyonusuna attıkları ağ ile kelimeler ve tarihlerini toplamaya karar verirler; lakin 20 yıl uğraştıkları halde ilerleyemezler.

Anlarlar ki böyle yaygın istiladan kelime, anlam, kullanım  "toplamak"  akademisyenlerin işi değilmiş.

*

Kurtarıcı,

Fakir manifaturacının okul görmemiş üstün zekalı oğlu;

okulsuz eğitimini( otodidak) tamamlar.

 Zekâ parıltısı,  oxfort'un "aydınlığında" da fark edilir.

Oxfort akademi mütevelli heyetinden

Dr Steve Coogen  (Frederick zJame), bu dahiyi  tavan yapmış ihtiyaçlarını gidermek için heyetin karşısına çıkarır.

*

"Yaşamın ünvanı, emsalsizdir."

Her zamanki gibi akademikya, yaşamın arkasında nal toplamış; sözlük-süzlüğün utancı içindedir.

Sözlüğün gerekçesi ,  emperyal ingitere' nin   bütünlüğü  meselesidir:

" Dil  imparatorluktan hızlı gidiyor.

Ön alınıp kontrol edilmezse bizim olan  dilimiz,  bizi parçalayacak. "

hükmüne ulaşırlar. Bu yüzden,

emperyal  konumu, maziyi zinde tutacak sözlük ihtiyacı zorunludur.

*

Filmin konusunu, Bill Gates in  rakiplerini aşmak  için  dünyanın her yerinde Hacker  bulup yenilik inşasında  çalıştırmasına  benzetmem  yadırganmasın.

Çünkü yaşam,  her zaman doğal olanda, sahada ilerler.

*

Hazırlanacak sözlüğün içerdiği kelimeler ;

"tarihleriyle",  kullanıldığı cümlelerle  sıralananıp,

İngiliz küresel kültürün

matriksi olacak.

Buna yeni Amerika dahil. Yani "tereke "büyük.!

Çünkü kültür, gücün arkasından gelir;  güç eridiğinde, ortada  sahipsiz kalır ve yeni gücün "haremi ismetine" dahil olur.

*

Yüzlerce yıl yaşanılan olaylar, zorbalıklar...

Yerel yöneticilerin  buyruklarına sinmiş "esir" diller. Hepsi ortaya çıkacak sözlükte, derin sömürü tarihinin belgeseli,

gelecekteki  küresel dilin temelini teşkil edecektir.

Bu yüzden "işe" soyunan dahimiz, bin kişilik  amatör gönüllü ile yazım ekibine  dışarıdan kelime , anlam, kullanım  sağlayarak sözlüğü tamamlamayı hedefler.

Buna  "demokratik sözlük" demesi de liginçtiir:

"Magna Carta 2", yani.

*

Çalışma hummalı şekilde başlar. İlk adımda  (a, b )  başlayan harflerde açmaza girerler.

 Açmaz , neredeyse işten caydırıcı düzeydedir.

Derken işin "doktoru" ortaya çıkar!

*

Her bir dahiye bir deli gerek!

Abd iç savaşında görevli cerrah tıp doktoru yüz başı Minnor (Sean Penn), savaş yükünü vicdanı taşımadığından  bilinç altındaki acılar bilincine çıkarak,  onu hayalet

olarak kovalar.

*

Acı dayanılmaz düzeydedir. . Dr Minor, muhtemelen abd de  "doktora"  gitmemiş, şizofren (katatepsi) olduğunu bilmemektedir.

Çünkü  "fenian" diye seslendiği savaşta işkence yaptığı hayalet, bilinç altından firar ederek  "görünür"  olmuştur.

Bu yüzden Dr Minor  ,  abd den kaçar, ingiltereye "sığınır."

*

İngilteredeki  ilk günlerinde,  konakladığı odada  yine hayaletini görür.

"Burada da mı!?" deyip ,

beylik tabancasını kaparak  karanlık sokaklarda  peşine düşer.

*

Dr yüz başı Minor,  karanlıkta ilk rastladığı işçiye hayaletinin ismiyle seslenip , ateş ederek arkasından kovalar.

Sonunda adamı kendi evinin, eşi ve çocukları önünde vurarak öldürür.

*

Olay mahkemeye intikal eder. Savunma, inceleme derken,  cerrah yüz başı  akıl hastanesine kapatılır.

Tabii hayalete  akıl hastanesi yasak değidir; yüz başının peşini bırakmaz.

Yüzbaşı Minor, kurtuluşu sözlük çalışmasında bulur. Yani hayaletinden daha büyük "avın" peşine düşer. Kitaplar, cümleler okyonusunda kelime toplamak  onu yatıştırır.

*

Üniversite senatosu,  sözlüğün ilk başlardaki  eksiklik ve tıkanıklığına  akıl hastanesinde yatan birisinin  yetkin katkısını öğrendiklerinde, komlekse girer.

 Bu durum , olaylar örgüsünde katmanlı ayna ve paradoksları göstermektedir.

Senato,  " işi dahiden deliye kaptırıyoruz,"  korkusuna kapılır.

Durumu engellemeye çalışsalar da sonradan ortaya çıkan esere teslim olurlar.

*

Dahimize senato  Doktor ünvanı verir.  Daha ileride  başarı sebebiyle, sözlüğün  himayesini , dr Murray' dan alınmamasını sağlayacak  kraliçe takdiri sağlanır.

  Bu işlere sürekli  olarak ,  Dr Murray'ı keşfeden   insaflı aklın temsilcisi

profesör  Freddie öncülük eder.

Dahası o zamanlar çömez olan Winston  Churchill'den  ( Brendan Patricks)  akıl hastanesinde cinayetten tutulan  ve sözlüğe " ruh üfüren",   dr  yüzbaşı Minor'u   abd ye iade koşuluyla tahliye izni sağlanır.

İzin diyaloglarında ,Curchill 'in dahimize söylediği;

" Sözlüğün,  sindirimesi zor şeyleri saklamana fırsat  tanıyor."

sözü,  yukarıdan bu yana yaptığımız yorumlara el vermektedir.

*

Sözlüğün tamamlanması 70 yıl sürer. İlk baskısı 1.1.1928 tarihinde 12 cilt, 414.825 kelime, 1.827.306 açıklayıcı alıntı içerir.

Üniversite mezunu dahi olmayan Dahi  Murray , Oxfort tan Dr, daha sonra  Kralice'den 1908 de şövalye nişanı alır.

Bitirirken;

Kelimeler anlam, onlardan oluşan cümleler ile  tarifler yapılır. Yine de  her tarif,   anıdır.

 

(*) Eski  ingiliz  şapkalarındaki üç köşelik, derin inanç takıntısının estetiğe yansımasıdır. Azizlerin baş üsündeki  halesine   protest

yorum diyebiliriz.

 

 

 




YorumYap

Son Eklenen Makaleler
Reşat Nuri Erol
İmam Hatipler, Celaleddin Ökten, Arif Ersoy - 1
20.9.2020 79 Okunma
9 Yorum 20.09.2020 15:24
Reşat Nuri Erol
İmam Hatipler, Hacıveyiszade Mustafa, Arif Ersoy-4
19.9.2020 134 Okunma
8 Yorum 20.09.2020 10:29
Süleyman Karagülle
Kudüs Yahudilerindir
18.9.2020 119 Okunma
1 Yorum 18.09.2020 20:53
Reşat Nuri Erol
İmam Hatipler, Hacıveyiszade Mustafa, Arif Ersoy-3
17.9.2020 162 Okunma
6 Yorum 17.09.2020 11:23
Süleyman Karagülle
Atatürkçülük yerine Kemalizm
16.9.2020 114 Okunma
Reşat Nuri Erol
İmam Hatipler, Hacıveyiszade Mustafa, Arif Ersoy-2
16.9.2020 178 Okunma
5 Yorum 17.09.2020 09:11
Süleyman Karagülle
Barıştan yana olmalıyız
15.9.2020 112 Okunma
Süleyman Karagülle
Oruç Reis Antalya’da
14.9.2020 138 Okunma
Süleyman Karagülle
İki yüzlü
14.9.2020 122 Okunma
Reşat Nuri Erol
İmam Hatipler, Hacıveyiszade Mustafa, Arif Ersoy…
14.9.2020 169 Okunma
4 Yorum 16.09.2020 07:02
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy Abi için sır perdesini biraz araladım
13.9.2020 249 Okunma
6 Yorum 16.09.2020 07:45
Selçuk Gürlekoğlu
BİZ KİMİZ?
12.9.2020 124 Okunma
Süleyman Karagülle
12 Eylül
12.9.2020 147 Okunma
Reşat Nuri Erol
Sağlıklı hayat için “Sağlıklı Hayat Anayasası”-2
12.9.2020 184 Okunma
4 Yorum 12.09.2020 08:07
Süleyman Karagülle
Toptan düşünme, adım adım çözme
11.9.2020 147 Okunma
Hikmet Güveloğlu
Batı'nın Derekesi,Türkiye'nin Derecesi
11.9.2020 383 Okunma
Reşat Nuri Erol
Sağlıklı hayat için “Sağlıklı Hayat Anayasası”-1
11.9.2020 210 Okunma
4 Yorum 11.09.2020 13:27
Süleyman Karagülle
Fark etmez
10.9.2020 137 Okunma
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy ve Mevlüt Özcan hocaların ardından
10.9.2020 184 Okunma
5 Yorum 11.09.2020 13:26
Süleyman Akdemir
MEDİNE SÖZLEŞMESİ VE BENİ KURAYZA UYGULAMASI
9.9.2020 161 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIRA MALA BADÊ
9.9.2020 123 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Eger Em Nebin Yek Emê Herin Yek Bi Yek
9.9.2020 152 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
İstanbul trafiği için çözüm önerim
9.9.2020 182 Okunma
Süleyman Karagülle
Basın özgürlüğü
9.9.2020 148 Okunma
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy’u anmaya ve anlatmaya devam…
9.9.2020 186 Okunma
3 Yorum 09.09.2020 07:59
ZEKİ ALTUBOĞA
Sokak Hayvanları
8.9.2020 118 Okunma
Süleyman Karagülle
Müjdeli haberler
8.9.2020 150 Okunma
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy; “Yeni Bir Dünya ve Adil Düzen” - 6
8.9.2020 180 Okunma
4 Yorum 10.09.2020 09:28
Süleyman Karagülle
Dünya ekonomisi çıkmazda
7.9.2020 139 Okunma
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy; “Yeni Bir Dünya ve Adil Düzen” - 5
7.9.2020 212 Okunma
6 Yorum 07.09.2020 11:59
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy; “Yeni Bir Dünya ve Adil Düzen” - 4
6.9.2020 242 Okunma
9 Yorum 07.09.2020 11:56
ZEKİ ALTUBOĞA
GUNDÊ HUNERMENDAN
5.9.2020 112 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
HALA MI İŞÇİLİĞİ SAVUNUYORSUNUZ!?
5.9.2020 120 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Pêșniyara așîtîyê
5.9.2020 112 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Rêveberîya Navendî û Herêmî
5.9.2020 107 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PENABER
5.9.2020 109 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
İbrahim avêtin agir
5.9.2020 107 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KOPERATÎFA MUTEHÎTAN
5.9.2020 106 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
Canîșînê yekem
5.9.2020 109 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
EVDALÊ ZEYNÊ
5.9.2020 105 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
CIVAK
5.9.2020 108 Okunma
Süleyman Karagülle
İki seçim
5.9.2020 220 Okunma
1 Yorum 06.09.2020 17:06
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy; “Yeni Bir Dünya ve Adil Düzen” - 3
5.9.2020 293 Okunma
13 Yorum 06.09.2020 09:11
Süleyman Karagülle
NORMAL
4.9.2020 167 Okunma
Reşat Nuri Erol
Arif Ersoy; “Yeni Bir Dünya ve Adil Düzen” - 2
4.9.2020 236 Okunma
6 Yorum 05.09.2020 07:24