Kullanıcı Adı:
Parola:
Üye Kayıt
Üye Aktivasyon
Parolamı Unuttum

Captcha image
Show another code

Giriş
Sam Adian
DARB-I MESEL VE YETKI GASPI
8.3.2012
5620 Okunma, 22 Yorum

Darb-ı Mesel ve Kıyas

 

S.Karagülle – “Kuran her meselden darb eder, siz de taktir edersiniz ki bunu her soruna bir örnek yoluyla yapmaktadır.  Biz ise bunu kıyas yoluyla anlarız. Bu durumda helaller ve haramlar oluşur. Kur’an’ın evrenselliğinden bunu anlıyorum. Sorun sadece isimlendirmeyse siz buna ‘özgürlükler ve yasaklar’ diyebilirsiniz, sonuç değişmeyecektir.”

 

ÇERÇEVE:

 

  • Kur’an meseleleri, “sembolik” örnekler ile anlatır.
  • Kur’an ın verdiği örnekler, koyduğu kuralların anlaşılması içindir
  • Kur’an ın koyduğu kuralları genişletme veya daraltma yetkisi yoktur.
  • Kur’an ın verdiği örnekler, “helal ve haramlar” ın teyit edilmesi veya Sosyal hayatın kurallarını düzenlerken dikkat edilmesi gereken hususları açıklar.
  • Kur’an ın verdiği örnekler, kıyas’ın da çerçevesini çizer. Temel kurallar üzerinde kıyas yapılamaz.
  • Kur’an ın verdiği örnekler, “kuralları ihlal” ettiğimizde karşılaşacağımız sonuçları açıklamak içindir.
  • Kur’an ın verdği örneklere dayanılarak “yetki gaspı” yapılamaz (helal-haram konulamaz)

 

YETKİNİN TANIMLANMASI:

 

“Yâ benî âdeme huzû zînetekum inde kulli mescidin ve kulû veşrebû ve lâ tusrifû, innehu lâ yuhıbbul musrifîn” (A’raf 31)

“Kul men harreme zînetallâhilletî ahrece li ibâdihî vet tayyibâti miner rızk, kul hiye lillezîne âmenû fîl hayâtid dunyâ hâlisaten yevmel kıyâmeh(kıyâmeti), kezâlike nufassılul âyâti li kavmin ya’lemûn” (A’raf 32)

 

“…israf etmeden yiyip için….”,  “Allah’ın, kulları için yarattığı zîneti ve temiz rızkı kim haram kılmış?”

 

“Yâ eyyuhen nebiyyu lime tuharrimu mâ ehallallâhu lek(leke), tebtegî merdâte ezvâcik, vallâhu gafûrun rahîm” (Tahrim 1)

“…Niçin haramlaştırıyorsun….

 

Kur’an ın geniş olarak yer verdiği ve özellikle üzerinde durduğu “Yetki” konusu ötedenberi tartışılagelmiştir. Resulun “Sadece vahye uymak ve onu tebliğ etmekle görevli olduğu” gerçeğini de göz önüne alarak, yukarıda zikrettiğimiz iki ayet meselenin anlaşılması için yeterli olacaktır.

 

Öte yandan sadece Resulullah’ı ilgilendiren münferit ayeterin de Kur’an da var olması, Başka bir vahyin veya ilahi bir ilhamın veya ilave bir mesajın olmadığını da bize göstermektedir. Eğer Kur’an dışında bir vahiy veya iletişim söz konusu olsaydı, bu tür ayetlerin kur’an da yer almasına gerek yoktu.

 

Bu sebeple, “Helal-Haram” yetkisi sadece Allah’a aittir. Genişletilemez ve daraltılamaz. Bütün emirler ve yasaklar  açıkça beyan edilmiştir, açıklanmıştır, bildirilmiştir. Bu konuda Kur’an da herhangi bir tereddüt yoktur.

 

Herşeyden önce yetkinin sadece Allah'a ait olduğunu kabul etmemiz gerekiyor.

 

(Konu ile ilgili ayetleri ve Vahyin niteliğini daha önce geniş olarak açıklamıştık)

 

ÖRNEKLENDIRME İÇİN DAYANAKLAR:

 

“Kâtilûllezîne lâ yu’minûne billâhi ve lâ bil yevmil âhıri ve lâ yuharrimûne mâ harremallâhu ve resûluhu ve lâ yedînûne dînel hakkı minellezîne ûtûl kitâbe hattâ yu’tûl cizyete an yedin ve hum sâgirûn” (Tevbe 29)

 

“Ellezîne yettebiûner resûlen nebiyyel ummiyyellezî yecidûnehu mektûben indehum fît tevrâti vel incîli ye’muruhum bil ma’rûfi ve yenhâhum anil munkeri ve yuhıllu lehumut tayyibâti ve yuharrimu aleyhimul habâise ve yedau anhum ısrahum vel aglâlelletî kânet aleyhim, fellezîne âmenû bihî ve azzerûhu ve nasarûhu vettebeûn nûrellezî unzile meahu ulâike humul muflihûn” (A’raf 157)

 

“..Allah’ın ve Resûlünün haram kıldığını haram saymayan…” (Tevbe 29) ve “…O, onlara iyiliği emreder, onları kötülükten alıkoyar. Onlara iyi ve temiz şeyleri helâl, kötü ve pis şeyleri haram kılar..”  - “….ona indirilen nura uyanlar…” (A’raf 157)

 

Her iki ayette de “Resul’un tebliğ görevi” nedeniyle, onun vazettiklerinin “Vahiy” olduğu ve bu sebeple de Allah’ın helal ve haram kıldıkları şeyi Resulun de helal ve haram kıldığını anlatmaktadır. Her iki ayette de “Resulun” kendi başına herhangi bir kural koyduğuna dair bir işaret yoktur. Ima da yoktur. Böyle düşünmek, yani “Resulun” de kural koyma yetkisi olduğunu düşünmek lafza uygun değildir. Bu Resulu Tanrılaştırmak olur.

 

Allah’ın yetkisi, asli ve bağımsızdır. Kural koyucudur. Resulun yetkisi ise Allah’ın koyduğu kuralları tebliğ çerçevesi ile sınırlandırılmıştır. Allah helal ve haramları belirlemiş, bunun dışında kalan hususları Resulune ve bizlere bırakmıştır. Bu helal ve haram koyma yetkisi olarak anlaşılamaz. Veya helal ve haramları genişletmek için kullanılamaz. Sosyolojik düzenlemeler, Allah’ın serbest bıraktığı alanlarda yapılmalıdır. Ve zaten bu hususta herhangi bir sınırlama da yoktur. Topluluklar diledikleri gibi kendi kurallarını geliştirir ve uygularar. Esas çerçeveye bağlı kalmak koşuluyla.

 

Kimileri, sosyolojik düzenlemeleri de “Helal ve Haram” şeklinde isimlendirerek yapmaktadırlar. Biz bunu doğru bulmuyoruz. Böyle yapıldığı zaman “değiştirilemez” olarak algılanmakta ve birtabu” haline gelmektedir. Oysa sosyolojik kurallar her zaman değiştirilebilir, ihtiyaçlara göre düzenlenir. Allah’ın koyduğu kuralar ise değiştirilemez. Bu farka dikkat etmek gerekir.

 

AMAÇ:

 

“Ve lekad darebnâ lin nâsi fî hâzel kur’âni min kulli meselin leallehum yetezekkerûn” (Zümer 27)

Andolsun, öğüt alsınlar diye biz bu Kur’an’da insanlar için her türlü misali verdik.

 

“Ve lekad sarrafnâ lin nâsi fî hâzel kur’âni min kulli meselin fe ebâ ekserun nâsi illâ kufûrâ” (İsra 89)

Andolsun, biz bu Kur’an’da insanlara her türlü misali değişik şekillerde işaret ettik. Yine de insanların çoğu ancak inkârda direttiler.

 

“Ve lekad sarrafnâ fî hâzel kur'âni lin nâsi min kulli mesel, ve kânel insânu eksere şey'in cedelâ” (Kehf 54)

Andolsun, biz bu Kur’an’da insanlar için her türlü misali değişik şekillerde açıkladık. Fakat insan tartışmaya her şeyden daha çok düşkündür.

 

Ortak Kelime (kehf 54, İsra 89)

“sarraf-nâ”  = Sarf etmek, döviz, değiştirmek, satım

“Darebnâ” =  Çarpmak, çoğaltmak, vurmak, isabet

meselin” = Misal, örnek, gibi

 

Örneklendirme” nin hedefi açıkça anlaşılmaktadır. Bunun iki önemli sebebi vardır:

  • Allah’ın koyduğu kurallara uymayanların karşılaşacakları tehlikeleri/sonuçları açıklar
  • Sosyal hayatın, günlük hayatın düzenlenmesinde dikkat edilmesi gereken noktalara işaret eder

 

Kur’an da pek çok surede ve pek çok ayette örnekler verilmektedir. Ancak bu ayetlerin hiç biri “Yetki” ile ilgili değildir. Tamamı sonuçlara ilişkin açıklamalar/örneklendirmelerdir. Bu örnekler hükme esas teşkil etmezler.

 

Yani, Eğer Allah’ın koyduğu kurallara uymazsak, karşılaşacağımız sonuçlar örneklerde anlatıdığı gibi veya onlara benzer olacaktır. Yani, “insani” çerçevenin dışına taşıldığı zaman, eşyanın tabiatına uyuladığı zaan neyle karşılaşacağımızı bize göstermesi açısından önemlidir. Kaldı ki, bu durum zaten dünyaya baktığımız zaman görülebilen ve anlaşılabilen bir şeydir. Fark yoktur.

 

SINIRLANDIRMALAR:

 

“Kul innemâ harreme rabbiyel fevâhişe mâ zahere minhâ ve mâ batane vel isme vel bagye bi gayril hakkı ve en tuşrikû billâhi mâ lem yunezzil bihî sultânen ve en tekûlû alallâhi mâ lâ ta’lemûn” (A’raf 33)

De ki: “Rabbim ancak, açık ve gizli çirkin işleri, günahı, haksız saldırıyı, hakkında hiçbir delil indirmediği herhangi bir şeyi Allah’a ortak koşmanızı ve Allah’a karşı bilmediğiniz şeyleri söylemenizi haram kılmıştır.”

 

“Ve lâ takfu mâ leyse leke bihî ilm, innes sem’a vel basara vel fuâde kullu ulâike kâne anhu mes’ûlâ” (İsra 36)

Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme…..

 

Yetki Allah’a aittir. Onun bildirmediği hiçbir mesele hakkında “helal-haram” yetkisi yoktur. Kur’an da bize bildirilen, ve üzerinde düşünmemiz/dikkatli olmamız istenen meseleler ise, “Helal ve Haram” sınırlarının dışındadır ve bu sınırlar ihlal edilmemelidir.

 

Kıyas, ancak bu çerçevede yapılabilir. Yetki’nin sadece Allah’a ait olduğunu kabul ederek, Kur’an daki diğer örnekler dikkate alınmak suretiyle kendi düzenimizi oluşturabiliriz. Kuralları olduğu gibi kabul ederek. KIYAS, YERINDELIK, YERINE GEÇME değildir.

 

Yani Allah bir şeye “Haram” diyor ise, sadece o şey haramdır. Başka bir şey değil. A’raf 33 ve Isra 36. Ayetler bu konuyu açıkça ifade etmektedir. Böyle kabul edilmelidir.

 

Allah bir şeye “dikkat edin/sakının” diyor ise, bizim yapmamız gereken, o şeyi kullanırken “sınırlarına riayet” etmektir. Bunları toptan “Haram” saymak veya “yasaklamak” değildir. Eğer böyle olsaydı, Allah bunlara da “Haram” derdi.

 

“Hurrimet aleykumul meytetu veddemu ve lahmul hınzîri ve mâ uhılle li gayrillâhi bihî vel munhanikatu vel mevkûzetu vel mutereddiyetu ven natîhatu ve mâ ekeles sebuu illâ mâ zekkeytum ve mâ zubiha alen nusubi ve en testaksimû bil ezlâm(ezlâmi), zâlikum fisk, elyevme yeisellezîne keferû min dînikum fe lâ tahşevhum vahşevn, el yevme ekmeltu lekum dînekum ve etmemtu aleykum ni’metî ve radîtu lekumul islâme dîn, fe menidturra fî mahmasatin gayra mutecânifin li ismin fe innallâhe gafûrun rahîm” (Maide 3)

 

Sizin üzerinize HARAM KILINDI…..

 

Bu ayet, Helal ve Haram konusundaki açıklığı anlamak için yeterli olur. Allah, “Haram” diyeceği şeylere zaten “Haram” demektedir ve başka bir şeye de gerek yoktur. Bu ayetteki detay bu açıdan önemlidir. Kur’an da başka örnekler de vardır.

 

SONUÇ:

 

Geçmişte olduğu gibi, “Kıyas” yoluyla, yasakları genişletmek veya “ne olur ne olmaz” düşüncesiyle her şeyi “Yasak” saymak bize hiçbir şey kazandırmadı, kazandırmıyor. Başkalarının sistemlerine ve uygulamalarına bakarak kendi sistemimizi belirlemek de anlamsız. Başkalarının sistemlerini kötülemek de işe yaramaz. Bizim yapmamız gereken, Kur’an ın yalın olarak bize söylediklerini almak ve sistemimizi böylece belirlemektir. Bu başkalarının da uyguladığı sistem olabilir, benzer de olabilir, mutlaka benzer yanları, aynı olan kısımları olacaktır. Böyle olması da gereklidir. Bu bir avantajdır, böylece benzeyen veya aynı olan yönlerinden hareketle, sistemlerimizi entegre edebilir, ortak hareket noktaları bulabiliriz. Dünya ile bütünleşmiş oluruz.

 

Farklılaştırma/başkalaştırma çabaları bir çözüm değildir. Bunun bir çözüm olmadığını, bize yetmediğini, kurtarmadığını tecrübe ettik.  Geçmişin yöntemi, meseleleri kutsallaştırma yolunu tercih ediyor idi. Bu yanlıştı. Hiçbir şey kutsal değil. Kutsal olan bir şey varsa o da “insan” dır. Hayatı ve dünyayı çekilmez hale getirmek değil bizim işimiz. Bizim görevimiz, Kur’an ı anlamak ve hayatı kolaylaştırmaktır. Dünyayı yaşanılır hale getirmektir.

Yetkimiz yok, hakkımız yok ama dilediğimiz gibi hükümler çıkarıp insanları mahkum edebiliyoruz. Niçin özgürlükleri esas almıyoruz? Niçin Allah’ın helal ve haramlarını olduğu gibi kabul edip, geriye kalan kısımlarda “şu da haramdır bu da haramdır” demek yerine, kendi yaşam alışkanlıklarımıza göre kararlar alıp uygulamıyoruz? Allah “haram kılmayı dileseydi” bunu bize söylemez miydi? Niçin söylememiş olsun?

Veya bir konuda ölçüsünü de koyarak yasaklamış olması, o şeyin bütünüyle yasak olduğu anlamına gelir mi? Riba bunlardan biridir. Kur’an bunun ölçüsünü koymuş ve tanımını yapmıştır. Ama biz, bütünüyle yasakladık. Sonra da “İslam ekonomi sisteminin karşısında duran tek güç, faizli sistemdir” dedik. Bu toptan reddiyetçiliğin bir sonucudur. Yetkiyi gasp etmektir. Kimsenin buna hakkı yoktur.

Kur’an son derece nettir. Kur’an ın yöntemi şudur:

  • Kesin olarak yasaklananları açıkça ifade eder, bunlara “haram” der.
  • Kullanımında veya hayatımızda “Risk” taşıyan hususlarda bizi uyarır, dikkatli olmamızı ister
  • Kesin olarak yasak olmayanlar (helaller) ve yasaklanamayacak olanları da açıkça ifade eder.

Kur’an hiçbir meseleye darb etmez. Kur’an “helal” ve “haram” olanları net olarak söyler. Bir de kullanırken veya uygularken dikkat etmemiz gereken noktaları bize açıklar. Bunlar temel esaslardır. Geriye kalan her konuda biz kararlarımızı alır ve uygularız. Bunun için Helal-haram’a ihtiyacımız yok. Olmamalı.

 

Vesselam

 


Yorumcu 
Yorum 
Tayibet Erzen
11.03.2012
15:31

So do I, but no matter. Unfortunately we have a serious communication problem. I hope this will not prevent you from discussion.

I try to read the articles to get something (sometimes just a WORD) useful, so it is not necessary to understand all of them or disagree with.

Kind regards.

Sam Adian
11.03.2012
16:10

Never mind. Better to try to understand before accusing, a good way to ask for it.

sincerely yours

Sayfa: 3 / 3 (22 Yorum)Prev12[3]Next


YorumYap

Çok Yorumlanan Makaleler
Mete Firidin
Kuran'da Kölelik
27.12.2013 41976 Okunma
86 Yorum 08.01.2014 17:16
Lütfi Hocaoğlu
Fahişe ve Fahşâ
20.8.2015 25102 Okunma
81 Yorum 16.09.2015 00:08
Mete Firidin
Hz. Adem’in Kaburgası
25.4.2012 11360 Okunma
59 Yorum 28.04.2012 13:42
Hüseyin Kayahan
RUH, NEFİS ve DİĞERLERİ
4.5.2012 9213 Okunma
58 Yorum 13.05.2012 06:56
Mete Firidin
Miras ve Kelale Ayetleri
13.2.2014 14504 Okunma
53 Yorum 28.02.2014 13:04
Sam Adian
FINANSMAN MESELESI VE ZEKAT
8.11.2012 17968 Okunma
45 Yorum 18.11.2012 00:41
Mete Firidin
Nuh’un Gemisi ve Cudii
12.1.2014 11543 Okunma
45 Yorum 05.02.2016 23:06
Sam Adian
IŞLEVSIZ TANRI...!
9.9.2012 8986 Okunma
42 Yorum 18.09.2012 01:06
Sam Adian
KAT'a ve NEFY - KAVRAMLAR
7.4.2012 6794 Okunma
34 Yorum 10.04.2012 09:17
Sam Adian
EN IYI ANAYASA YAZILI OLMAYANDIR.....
7.7.2012 7812 Okunma
34 Yorum 10.07.2012 22:30
Cengiz Demirci
Sam Adiyanı hakeme davet ediyorum
10.7.2012 8743 Okunma
34 Yorum 15.01.2013 10:44
Mete Firidin
Adem'in ve Havva'nın Hatası
2.3.2014 16463 Okunma
34 Yorum 10.03.2014 00:48
Süleyman Karagülle
ABD Başkanlık Seçimi
19.11.2016 22126 Okunma
33 Yorum 19.12.2016 21:41
Hüseyin Kayahan
ALLAH'I TANIMAK
27.7.2012 6942 Okunma
32 Yorum 15.08.2012 10:48
Mete Firidin
Amen ve Senetin
15.11.2012 22442 Okunma
31 Yorum 30.11.2012 13:47
Harun Özdemir
Evlenme hakkı üzerine
11.7.2012 6649 Okunma
30 Yorum 18.07.2012 19:12
Lütfi Hocaoğlu
Bilgisayardan Kuran Öğrenmek. Ruhu-l Kuran Projesi
1.8.2009 7330 Okunma
27 Yorum 04.10.2019 15:50
Sam Adian
SOSYAL KAPITALIZM.
21.3.2012 9028 Okunma
27 Yorum 23.03.2012 04:25
Hüseyin Kayahan
ALLAH'I TANIMAK-2, TANRININ AÇMAZI
2.8.2012 6093 Okunma
25 Yorum 06.08.2012 22:06
Cengiz Demirci
İlk karzı hasen kooperatifi
3.1.2013 14396 Okunma
25 Yorum 06.02.2013 20:31
Sam Adian
KAT'A ve NEFY
31.3.2012 8401 Okunma
24 Yorum 11.04.2012 01:44
Sam Adian
BIR EYLEM OLARAK ZINA
14.7.2012 15547 Okunma
24 Yorum 24.07.2012 09:50
Sam Adian
Varlığın Rabbi....
28.8.2012 6655 Okunma
24 Yorum 05.09.2012 10:43
Mete Firidin
Nutfetin Emşâcin (99)
14.5.2013 18057 Okunma
24 Yorum 17.05.2013 15:16
Mete Firidin
Nuh’un Üvey Oğlu!
25.10.2015 16316 Okunma
24 Yorum 28.10.2015 06:25
Sam Adian
DARB-I MESEL VE YETKI GASPI
8.3.2012 5620 Okunma
22 Yorum 11.03.2012 16:10
Mete Firidin
Homohabilis Havva ve Havvalar
20.4.2012 17151 Okunma
22 Yorum 25.04.2012 11:11
Hüseyin Kayahan
GECİKMİŞ YORUMLAR: SALSAL VE TUFAN HK.
13.10.2013 7223 Okunma
22 Yorum 18.10.2013 15:10
Cengiz Demirci
Süleyman Akdemir'in Erbakan Vakfına Teklifi
4.2.2015 11419 Okunma
21 Yorum 17.02.2015 09:32
Sam Adian
HMR ve SONUÇ
16.3.2012 6134 Okunma
19 Yorum 22.03.2012 23:51
Hüseyin Kayahan
ORUÇ ve RAMAZAN
29.6.2014 4713 Okunma
19 Yorum 20.07.2014 07:59
Sam Adian
HADIM'DAN ZINAYA
12.7.2012 6060 Okunma
18 Yorum 13.07.2012 10:00
Özer Ataç
Karagülle ile oruç tartışması
7.8.2012 4913 Okunma
18 Yorum 17.08.2012 18:42
Mete Firidin
El Tur ve Tur-i Sina?
24.3.2013 20524 Okunma
18 Yorum 06.04.2013 11:36
Mete Firidin
Şeriata Göre Kadınların Dövülebilmesi?
16.3.2014 11151 Okunma
18 Yorum 20.03.2019 10:45
Mete Firidin
Kuran’da Tasavvuf ve Lahid Köklü Kelimeler
8.5.2014 8167 Okunma
18 Yorum 10.05.2014 11:22
Süleyman Karagülle
D E R G I !
29.4.2017 2778 Okunma
18 Yorum 16.05.2017 08:11
Sam Adian
HAMR ve HUMR
25.2.2012 33935 Okunma
17 Yorum 28.02.2012 11:26
Sam Adian
YAPISAL ILKELER - KARAR MEKANIZMALARI
29.3.2012 5104 Okunma
17 Yorum 31.03.2012 20:26
Harun Özdemir
Adem Tiflis'te insan oldu!
26.6.2012 6001 Okunma
17 Yorum 05.07.2012 21:40
Mete Firidin
Cennetteki Khamr
28.5.2015 10858 Okunma
17 Yorum 29.05.2015 19:00
Sam Adian
SLT ve SISTEM Toplu değerlendirme ve cevaplar
19.2.2012 5519 Okunma
16 Yorum 24.02.2012 01:08
Sam Adian
UTANMAZLIK ZINA MIDIR?
13.7.2012 6883 Okunma
16 Yorum 14.07.2012 21:14
Sam Adian
RIBA VE EKONOMI
7.3.2012 7494 Okunma
15 Yorum 09.03.2012 06:04
Mete Firidin
Lut Kavmi Homoseksüel Değildi!
3.8.2014 21121 Okunma
15 Yorum 03.12.2017 03:35
Sam Adian
EKIMUS SALAT - Namaz bir Ritüel midir?
1.2.2012 10185 Okunma
14 Yorum 12.02.2012 15:08
Mete Firidin
Rahmet ve Şeriat
19.3.2012 4982 Okunma
14 Yorum 27.03.2012 21:05
Mete Firidin
Hamr ve Humr
12.4.2012 6289 Okunma
14 Yorum 02.05.2012 15:51
Mete Firidin
Adet Görmekteyken Kadın Namaz Kılabilir mi?
14.6.2018 2963 Okunma
14 Yorum 19.06.2018 16:58
Mete Firidin
Âdemoğlu Şeytanın Halifesidir
22.3.2019 1533 Okunma
14 Yorum 27.03.2019 17:22