Reşat Nuri Erol
Prof. Mehmet Tekelioğlu; Her şeyin başı ahlâk…
31.08.2022
311 Okunma, 0 Yorum

 

Prof. Mehmet Tekelioğlu; Her şeyin başı ahlâk…

Hassas kulaklar son günlerde SPK etrafında dönen yolsuzluk dedikoduları ile çınlıyor. Ama sanılmasın ki iddialar SPK ile sınırlı. Devletin bir kurumunda bu kadar ayyuka çıkmış yanlışlıklar varsa diğer kurumlarında da vardır. Önceden SPK’da görev yapmış bir dostuma sordum, “Ortaya saçılan bu iddialar doğru mu” dedim. Bana kısaca “fazlası var” dedi. Bir şey daha sordum. “Bu yolsuzluk iddiaları SPK ile sınırlı mı? Yoksa başka yerlere de uzanıyor mu sence” dedim. Güldü. Bir ara konuşurken ‘artık hem SPK hem BDDK da mercek altına alınmalı’ dedik.

İşin içine siyasetçilerin de karışmış olması ‘siyasetin tek limanı ahlaktır’ şeklindeki, bir zamanlar çok kullanılan bir sloganı hatırlattı bana. Türkiye’de bunun hayata geçtiğini maalesef izleyemedik. Bundan sonra görür müyüz, şüpheliyim. Tek liman olma hususiyeti sadece siyaset için değil pek çok alan için de geçerli olmalı. Tabii siyasetteki durum neyse diğer alanlardaki de üç aşağı beş yukarı aynı.

Ahlak için bir kategorizasyon mümkün mü, bilmiyorum. Aklımıza gelenleri sayabiliriz. Ticari ahlak, siyasi ahlak, akademik ahlak, entelektüel ahlak… Sonuncusunu genellikle fikir namus ve haysiyeti diye niteleyenler de var. Hepsi birbirine bağlı.

Aslında konuyu ahlak diye ele alsak daha iyi olacak galiba. Peki bu alanı nasıl düzenleyeceğiz. Kişilerin inisiyatifine bırakıldığı zaman ortaya çıkan durumu görüyoruz. Herkesin kendine göre bir ahlak anlayışı beliriyor.

Ahlaksızlık enflasyona sebep oluyor. Enflasyon da ahlaksızlığı körüklüyor. Çünkü enflasyon ileriye dönük planlar yapmaya engeldir. Böyle olunca kuralsızlık hâkim olur ve herkes tutturabildiğine ticari alanı düzenlemeye kalkar. Sonuç kaostur. Artık bir hortum vardır havada ve önüne geleni içine çeker ve yok eder. Enflasyon ciddiye alınmıyor diyenlerin dikkat çekmek istedikleri tehlike budur.

Bir zamanlar Avrupa Birliği diye bir amacımız vardı. Onu çoktan gerilerde bıraktık. Avrupa Birliği insanların her türlü faaliyetini düzenleyen kurallar getiriyordu. Sermaye Piyasası da elbet bunların içindeydi. İhale mevzuatını düzenliyordu. Muhasebenin nasıl yapılacağına dair hükümler vardı. Vergi konularında kimse gelişigüzel hükümler koymasın diye prensipler vazediyordu. Borsayı düzenliyordu. Şeffaflığı ve hesap verilebilirliği öngörüyordu.

Bunların bazılarını biz bir türlü kabul edemedik. İhale mevzuatını yüzlerce kez değiştirdik. Adil bir vergi düzeni tutturamadık. AB bu bakımdan önemliydi. Çünkü AB mevzuatının çok önemli bir kısmı insanlığın yüzlerce yıllık tecrübesi ile oluşmuş hükümleri ihtiva ediyordu. Artık bunlara evrensel kurallar olarak bakılabiliyordu. Şimdi bazıları ‘bu kuralların bir İslam ülkesinde uygulanması ne kadar doğru’ diye soracak, biliyorum. Bu sorularla çok karşılaştım. Evet, AB’deki kurallar manzumesinde Hıristiyan kültürünün etkileri olduğu sır değil. Ancak böyledir diye AB’ye toptan karşı çıkmak, işte mesela ihale mevzuatındaki değişikliklerden neşet eden yolsuzluklara da razı olmak demektir. Hayatın her şubesini kapsayan bir standartlar manzumesi oluşturmanın ne kadar önemli olduğu her gün daha çok belli oluyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütünün, aşağıdaki tabloda detaylarının görülebileceği 2021 Yolsuzluk Algıları Endeksi'nde Türkiye 180 ülke arasında 96’ncı sırada yer aldı. 2013'ten bu yana 12 puan kaybetti ve sıralamada 43 basamak geriledi. Sonuçlar, Türkiye'nin son 10 yılda en çok puan kaybeden ülkeler arasında zirvede yer aldığını gösterdi. En büyük düşüş Türkiye’de yaşandı. Türkiye, Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile karşılaştırıldığında, 27 üye ülkeden de düşük puan alarak Bulgaristan’ın ardından sonuncu sıraya yerleşti. 38 OECD ülkesi arasında 37’nci sırada yer alan Türkiye, G20 ülkeleri arasında ise sondan üçüncü sırada bulunuyor. Detaylar şurada…

Görüldüğü gibi yolsuzlukların giderek arttığına dair bir algı var toplumumuzda. Böyle olmamalıydı. 2013’te 43’üncü sırada iken 2021’de 96’ncı sıraya geriliyoruz. Bu acı değil mi? Araştırma metodolojisine göre 0 puan en yüksek yolsuzluk algısına, 100 puan ise en düşük yolsuzluk algısına işaret etmektedir.

Yolsuzluk başkalarının hakkının gasp edilmesi demek ve bunu önlemek yönetimlere düşüyor. Önlenemiyorsa ahlaksızlık yayılıyor demektir. Yönetim içinde bu ahlaksızlığa yol verenler var demektir. 2014 yılındaydı galiba “Siyasi Etik ve Şeffaflık” yasa tasarısı Meclise geldi ama daha sonra başka bir irade görüşülmesini engelledi.

Şeffaflık Derneğinin Basın Bildirisinden şu satırları birlikte okuyalım: “Yolsuzluk Algı Endeksi’nde, Danimarka (88), Yeni Zelanda’nın (88), Finlandiya'nın (88) ardından ikinci sırayı 85 puanla Norveç, İsveç ve Singapur paylaşmaktadır. Endeksin son sıralarında ise Suriye (13), Somali (13) ve Güney Sudan (11) yer almıştır. / 2021 Yolsuzluk Algı Endeksi sonuçları, temel demokratik ilkelerin, hukuk devletinin ve medya özgürlüğünün yolsuzlukla mücadelenin vazgeçilmez unsurları olduğunu göstermektedir. Yolsuzluğun yaygınlaşmasını ve sıradanlaşmasını sağlayan cezasızlık uygulamaları sürmektedir.”

Mali Eylem Görev Gücü (FATF), 1989 yılında G-7 ülkeleri tarafından kara para aklamanın uluslararası alanda önlenmesi amacıyla OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) bünyesinde kurulmuş bir örgüt. 11 Eylül 2001 tarihinden sonra vizyonuna terörün finansmanı ile mücadeleyi de dahil eden FATF'nin toplam 39 üyesi bulunuyor. Türkiye, 24 Eylül 1991 tarihinde FATF'e üye olmuş. Örgüt, kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanını engellemede eksikleri olduğu için, Türkiye’nin daha sıkı izlenmesi gerekir diyor. Sonra da Türkiye’nin gri listeye alındığını duyuruyor. Gri listeye alınan ülkeler, yabancı yatırım çekmekte zorluk yaşıyor. Gri liste aynı zamanda sıcak para olarak tabir edilen bir ülkeye giren portföy akışının azalmasına neden oluyor.

Burada bizim için bir utanç hikayesi yok mu? Bu hikâyenin içinde ahlaksızlık yok mu? Ahlaksızlık olmasa Türkiye niye kara para aklanan ülkeler içinde gözüksün. İnsan ister istemez gemileri hatırlıyor, Kıbrıs merkezli cinayetleri hatırlıyor.

Son SPK hadisesine Cumhurbaşkanlığından bir danışmanın adının karışması ne kadar üzücü. Başka söylentiler de var çeşitli kurumlardaki danışmanlara dair. Danışmanlar marifetiyle bazı şirketlere çöküldüğüne, zorla şirket bünyesine ortaklar sokulduğuna dair çok üzücü sesler çıkıyor.

Ben Türkiye’de azgınlaşan enflasyona, piyasalarda Türk Lirası’nın düştüğü acınası durumlara, rüşvet dedikodularına bakınca acaba Cumhurbaşkanı Erdoğan danışmanlarını gözden geçirse mi diye düşünmeden edemiyorum.

Daha önce burada “İslam ülkeleri ne kadar İslamî” ve “Ekonomik İslamilik endeksi” başlıklı iki çalışmadan söz eden üç yazım çıktı. Son yazı şurada… Bu İslamîlik endeksleri her yıl yenileniyor. Sonuncusu 2021 yılını kapsıyor. Göz önüne alınan ülkeler sadece İslam ülkeleri değil. 2021 yılında 149 ülke mercek altına alınmış. Genel sıralamada Türkiye’nin yıllar itibariyle karnesi aşağıdaki tabloda. Fikir vermesi açısından bir iki noktayı yazmalıyız.

Göz önüne alınan ülkelerin İslami prensiplere ne derece sadık olduğu ekonomi, hukuk, yönetim, insan hakları ve siyasi haklar ile uluslararası ilişkiler bazında değerlendiriliyor. Kur’an ve hadis, araştırmacıların öncelikli kılavuzları olmuş, yani uyguladıkları kriterler Kur’an ve hadislerden elde edilmiş. 

İslamîlik endeksinde Türkiye’nin seyri

Türkiye

Genel endeks

Ekonomi

Hukuk ve yönetim

İnsan hakları ve siyasi haklar

Uluslararası ilişkiler

 

Sıra

Puan

Sıra

Puan

Sıra

Puan

Sıra

Puan

Sıra

Puan

2015

65

5.14

58

5.38

55

5.69

84

4.69

102

4.31

2016

73

4.82

71

4.85

67

5.21

80

4.56

102

4.30

2017

81

4.48

82

4.57

81

4.42

79

4.53

96

4.31

2018

95

4.06

70

5.07

85

4.31

100

3.82

148

1.01

2019

96

4.01

61

5.36

84

4.23

96

3.59

146

0.92

2020

100

3.88

75

4.95

83

4.25

104

3.54

145

0.93

2021

102

3.93

63

5.40

90

4.00

92

3.8

142

1.04

İslam ülkeleri için ortalama değerler

108

3.57

96

3.82

106

3.20

105

3.37

120

3.19

Buradan elde edilecek basit sonuçlardan biri şudur: Bir ülke demokrasiye ve hukuka verdiği kıymet ölçüsünde İslami kriterlere yaklaşmaktadır. Yazarlar 113 ölçülebilir ekonomik İslami prensip etrafında yine yalnız İslam ülkelerini değil bütün ülkeleri teraziye çıkarmışlar. İslam ülkeleri açısından burada da durum iç açıcı değil. 

2021 yılında Genel İslamîlik Endeksinde Yeni Zelanda 9.02 puanla ilk sırada yer alıyor. Ekonomi sıralamasında Danimarka 9.05 puanla birinci. Hukuk ve Yönetim sıralamasında da Danimarka var ilk sırada, 9.71 puanla. İnsan hakları ve siyasi haklarda birincilik İsveç’te, 9.6 puanı var.

Türkiye’nin durumunu yukardaki tablodan izleyebiliyoruz. 2015’ten itibaren Genel İslamîlik endeksinde sürekli bir düşüş var. Bu, bizdeki pek çok hadise ile bir uyum gösteriyor. Dine ve dindarlara mesafeli duranların artışını gözlüyoruz. Deizmin, ateizmin yükselişine ne sebep oluyor acaba? 20 yıldır iktidarda olan Ak Parti’nin bu tablodan dersler çıkarması ve “acaba bir yerlerde yanlış mı yapıyoruz” diyebilmesi lazım. Bütün bunları ben ahlakla ilişkilendiriyorum. “Ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim” diyen bir Resulün takipçisi olduklarını söyleyenlere düşen budur.

AB ülkelerine bakın yukardaki tablolarda, acaba niçin oralarda yolsuzluk az da sürekli Allah, Peygamber, vatan, millet, beka naraları atanların ülkelerinde hırsızlıklar ve yolsuzluklar, insan haklarını ihlaller ayyuka çıkıyor?

 

GRECO kısa adı ile bilinen ve Avrupa Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren Avrupa Konseyi Yolsuzlukla Mücadele Grubu, aralarında Türkiye'nin de dahil olduğu 46 ülkeyi kapsayan, "Milletvekilleri, hâkim ve savcılarla ilgili yolsuzluğun önlenmesi" başlıklı dördüncü tur faaliyetlerinin de değerlendirildiği yıllık durum raporunu yayınladı ve çok ilginç bulgular açıkladı. Raporda, Türkiye’de milletvekilleri ile yargı mensupları arasında yolsuzluğun önlenmesi için Ankara'nın somut önlemler almadığı eleştirisi var. "Genel anlamda durumun tatmin edici olmadığı" belirtiliyor. Rapora göre Türkiye 2019'da GRECO tarafından yapılan 31 tavsiyenin 23’ünü yerine getirmedi, 6’sını kısmen yerine getirdi. Ancak 2 öneriyi tamamen uyguladı.

Medyadaki bir habere göre GRECO, başlı başına Türkiye'nin değerlendirildiği "Uyum" ve "Ara Uyum" başlıklı daha önceki raporlarında Türkiye’deki yapısal düzenlemelerin yargıç ve hakimlerin bağımsızlığına zarar verdiğine dikkati çekerek, bu düzenlemelerin yargıç ve hakimleri iktidar ile siyasete karşı bağımsız olma konumunda eskiye oranla daha sıkıntılı bir duruma soktuğu uyarısında bulunmuştu.

Bu raporlara itibar etmekte zorlananlar olduğu malum. Ama unutmayalım ki Türkiye ile iş yapmak isteyenlerin, yatırımcıların önüne bu raporlar konuyor. SPK ile ilgili ayyuka çıkan haberlere bir milletvekilinin de karışmış olması bu tavsiyelere uyulmayı bir zaruret haline getiriyor.

Öte yandan SPK etrafındaki yolsuzlukları haber yapmaya çekinen medyaya bakıp üzülüyoruz. Ne yapalım, görevi ihmalden soruşturma mı açalım. Görev ahlakı olmayınca ne desek boş…

Her şey dönüp dolaşıp ahlak meselesine geliyor.

İnsan üzülüyor, 20 yıl sonra oturup bu yolsuzlukları, rüşveti, yalanı, yozlaşmayı mı konuşacaktık biz?

 

mtekeli35@gmail.com

@mtekeli35

 






Son Eklenen Makaleler
Reşat Nuri Erol
“Saltanat sistemi” mi “Adil Düzen” mi olsun?-1
30.11.2022 62 Okunma
6 Yorum 30.11.2022 12:14
Reşat Nuri Erol
Dün Şamil Şahin Hoca, bugün Raşit Küçük Hoca - 6
29.11.2022 115 Okunma
6 Yorum 29.11.2022 09:38
Reşat Nuri Erol
Dün Şamil Şahin Hoca, bugün Raşit Küçük Hoca - 5
28.11.2022 111 Okunma
6 Yorum 28.11.2022 08:24
Reşat Nuri Erol
Dün Şamil Şahin Hoca, bugün Raşit Küçük Hoca - 4
27.11.2022 139 Okunma
6 Yorum 27.11.2022 09:59
Ahmet Yücel
O BENİM ŞİMDİ
26.11.2022 89 Okunma
1 Yorum 26.11.2022 13:28
Reşat Nuri Erol
Dün Şamil Şahin Hoca, bugün Raşit Küçük Hoca - 3
26.11.2022 140 Okunma
7 Yorum 26.11.2022 10:28
Reşat Nuri Erol
Dün Şamil Şahin Hoca, bugün Raşit Küçük Hoca - 2
24.11.2022 182 Okunma
6 Yorum 24.11.2022 08:51
Reşat Nuri Erol
Dün Şamil Şahin Hoca, bugün Raşit Küçük Hoca
23.11.2022 237 Okunma
7 Yorum 23.11.2022 20:29
Reşat Nuri Erol
‘Faiz (riba) Haram da Enflasyon Haram Değil mi?’
22.11.2022 180 Okunma
7 Yorum 22.11.2022 11:43
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-7
21.11.2022 207 Okunma
9 Yorum 21.11.2022 08:54
Özer Ataç
Köken
20.11.2022 1486 Okunma
Mete Firidin
O Dalga
20.11.2022 459 Okunma
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-6
20.11.2022 281 Okunma
8 Yorum 21.11.2022 07:30
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-5
19.11.2022 167 Okunma
6 Yorum 19.11.2022 09:06
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-4
18.11.2022 179 Okunma
7 Yorum 18.11.2022 10:05
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-3
17.11.2022 218 Okunma
7 Yorum 18.11.2022 10:05
Mete Firidin
Faiz (riba) Haram da Enflasyon Haram Değil mi?
16.11.2022 292 Okunma
3 Yorum 27.11.2022 18:05
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-2
16.11.2022 212 Okunma
8 Yorum 18.11.2022 10:04
Reşat Nuri Erol
Terör, Taksim’de terör ve çözüm önerilerimiz-1
15.11.2022 201 Okunma
6 Yorum 15.11.2022 08:16
Reşat Nuri Erol
Millî Görüş, Adil Düzen ve Hz. Peygamber Sünneti-1
14.11.2022 185 Okunma
6 Yorum 14.11.2022 13:07
Reşat Nuri Erol
İstanbul’a ihanetin kısa hikâyesini de yazmış
13.11.2022 231 Okunma
6 Yorum 13.11.2022 15:27
Reşat Nuri Erol
KUR’AN ve İLİM 1189. hafta seminer notlarından-2
12.11.2022 190 Okunma
6 Yorum 12.11.2022 11:16
Reşat Nuri Erol
KUR’AN ve İLİM 1189. hafta seminer notlarından-1
11.11.2022 194 Okunma
6 Yorum 11.11.2022 07:43
Reşat Nuri Erol
“Uluslararası İslam Medeniyeti Üniversitesi” - 5
10.11.2022 230 Okunma
6 Yorum 10.11.2022 09:16
Reşat Nuri Erol
“Uluslararası İslam Medeniyeti Üniversitesi” - 4
9.11.2022 266 Okunma
6 Yorum 09.11.2022 07:02
Reşat Nuri Erol
“Uluslararası İslam Medeniyeti Üniversitesi” - 3
8.11.2022 270 Okunma
6 Yorum 08.11.2022 07:40
Reşat Nuri Erol
“Uluslararası İslam Medeniyeti Üniversitesi” - 2
7.11.2022 317 Okunma
6 Yorum 07.11.2022 06:16
Özer Ataç
Vaat & Liyakat
6.11.2022 1621 Okunma
Reşat Nuri Erol
“Uluslararası İslam Medeniyeti Üniversitesi” - 1
6.11.2022 419 Okunma
7 Yorum 06.11.2022 08:42
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 8
4.11.2022 260 Okunma
6 Yorum 04.11.2022 11:58
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 7
3.11.2022 221 Okunma
6 Yorum 03.11.2022 08:57
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 6
2.11.2022 233 Okunma
6 Yorum 02.11.2022 11:43
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 5
31.10.2022 287 Okunma
6 Yorum 31.10.2022 09:04
Reşat Nuri Erol
KUR’AN ve İLİM 1188. hafta seminer notlarından-2
30.10.2022 279 Okunma
6 Yorum 30.10.2022 08:44
Reşat Nuri Erol
KUR’AN ve İLİM 1188. hafta seminer notlarından-1
28.10.2022 304 Okunma
6 Yorum 28.10.2022 09:36
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 4
27.10.2022 309 Okunma
6 Yorum 27.10.2022 11:24
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 3
26.10.2022 314 Okunma
6 Yorum 26.10.2022 08:50
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 2
25.10.2022 331 Okunma
6 Yorum 26.10.2022 08:44
Özer Ataç
Tedbir Felsefesi
23.10.2022 1509 Okunma
Reşat Nuri Erol
Ekonomi-4; “25 Genel Hizmet” ve “İlimler” - 1
23.10.2022 340 Okunma
6 Yorum 23.10.2022 11:14
Reşat Nuri Erol
SAĞLIK: Ekini ve nesli helak eden insanlar…-5
21.10.2022 461 Okunma
7 Yorum 21.10.2022 11:03
Reşat Nuri Erol
SAĞLIK: Ekini ve nesli helak eden insanlar…-4
20.10.2022 361 Okunma
6 Yorum 20.10.2022 10:52
Reşat Nuri Erol
SAĞLIK: Ekini ve nesli helak eden insanlar…-3
19.10.2022 357 Okunma
6 Yorum 19.10.2022 07:22
Reşat Nuri Erol
SAĞLIK: Ekini ve nesli helak eden insanlar…-2
18.10.2022 364 Okunma
6 Yorum 18.10.2022 11:18
Reşat Nuri Erol
SAĞLIK: Ekini ve nesli helak eden insanlar…-1
17.10.2022 402 Okunma
6 Yorum 17.10.2022 10:52
Reşat Nuri Erol
Anayasa.. Anayasa maddeleri.. Yeni Anayasa…
16.10.2022 372 Okunma
7 Yorum 16.10.2022 08:04
Reşat Nuri Erol
‘İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir…’-19
15.10.2022 355 Okunma
6 Yorum 15.10.2022 10:14
Reşat Nuri Erol
‘İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir…’-18
13.10.2022 357 Okunma
6 Yorum 13.10.2022 12:50
Reşat Nuri Erol
‘İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir…’-17
12.10.2022 376 Okunma
6 Yorum 12.10.2022 10:39
Reşat Nuri Erol
‘İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir…’-16
11.10.2022 359 Okunma
6 Yorum 11.10.2022 08:32