Reşat Nuri Erol
Kur’an’a göre yeni düzen ve yeni medeniyet-73
26.11.2025
5020 Okunma, 1 Yorum

Kur’an’a göre yeni düzen ve yeni medeniyet-73

Önceki yazılarla birlikte okunmasını tavsiye ederek kaldığımız yerden devam…

“Saiyden tayyiben / said tayyib” (Maide 6)

Zararlı olmayan, yararlı olan said yani toprak. “Said” yokuş demektir, çıplak kayalık demektir. Üzerinde toprak olsun olmasın yer demektir.

Buradan çıkaracağınız sonuç şudur. Teyemmüm edeceğimiz yer organik olmamalı, 100’e yakın elementin doğal birleşmesi olmalıdır. Üzerinde toprak olsun olmasın, önemli değildir. Ne de düz olmalı, dik veya yatık olmalıdır. Tahtadan duvara el sürmekle teyemmüm olmaz ama kerpiçten sıvaya veya demirden saça sürmekle teyemmüm olur. Şu kadar var ki, yatalak bir kimse başkasının yardımı olmadan duvara varamıyorsa, kendisi zaruretten dolayı battaniye üzerine veya elbise üzerine elini basarak teyemmüm edebilir.

Burada “tayyib” şartı getirilmiştir. Zararlı madde olmamalıdır. Pislikler de bulaşmamış olmalıdır. Temiz tozu sürünüz demek olur. Tefe’ul bâbı olunca sürünüz demek olur. Yağı teyemmüm edin deyince yağı sürünüz anlamı gelmiş olur.

“Fe imsehû bivücûhiküm / vecihlerinizi mesh ediniz” (Maide 6)

“Fa” harfi tafsil içindir yani bize teyemmümün nasıl yapılacağını tarif etmektedir.

“Vechinizi mesh ediniz.”

Burada bunun ifade edilmesi meshin tamamen yapılması gerekmez manası verilebilir. Ancak sonunda onunla denmesi ile mesh edilecek yani ellere sürülecektir, kola sürülecektir. İstiab yani tamamen kaplanması teyemmüm kelimesinden anlaşılmaktadır.

“Vech”in tanımı yukarıda yapılmıştır. Kulakları mesh etmek gerekmez. Çünkü orada zaten müşkül idi. Tahfif olunca müşküller düşer. Bu da usulün bir kaidesidir. Kesin olanlar terk edildiğine göre kesin olmayanlar hayda hayda terk edilir.

“Ve eydiyeküm minhü / ve ondan yedlerinizi” (Maide 6)

“Onunla meshediniz” demesiyle teyid ediyor. Sadece işaret olsaydı burada “onunla” demeye gerek yoktu. Nitekim başka ayette “minhu” kelimesi geçmemektedir. Biri mukayyed, biri mutlaktır. O zaman iki hâle atfedilir. Mutlakta istihab gerekmez. Mukayyedde istihab gerekir. Bu durumda eğer hasta toprağa ulaşamıyorsa o zaman istihab da gerekmez, sadece el ile işaret eder, yeterlidir.

“Allah hareci murad” etmez ifadesi üzerinde fazlaca durmamız gerekiyor…

“Mâ yüriydüllahu / Allah murad etmez” (Maide 6)

“Ravada” kendi kendine istemek demektir. “Muravede” ise karşılıklı olarak birbirini istemek anlamındadır. “İrade” ise bir şeyi yapmayı istemektir. “Şae” de yapmayı istemek demektir. “Şae” ileride böyle yapayım demektir. Plan yapmak demektir. “İrade” ise onu yerine getirmek demektir. Şimdi bunu yapayım demektir.

Gerek meşiet gerekse irade hissî bir istek değildir; fikrî bir karardır, tercihli karardır. Hayvanlarda meşiet hiç yoktur; iradede hissî irade vardır, yeşil otu görür o tarafa meyleder.

Biz bir robota hissî iradeyi öğretebiliriz ama fiilî iradeyi öğretemeyiz. Satranç oynayan bir makine hissî iradesini kullanmaktadır. Onda fikrî irade yoktur. Hayvanlar satrançtan daha ileri seviyede hissî iradelerini kullanırlar. Bunlara talep denir.

Allah mutlak müriddir. O’nun için meşiet ile irade aynıdır. Zaman dışıdır. Biz Allah’ı ancak zaman ve mekân içinde düşünebiliriz. Bundan dolayı çoğu zaman düşüncelerimizdeki çelişkileri beynimizde gideremeyiz. Biz bizi ilgilendiren kısımlarını öyle kabul edecek ve ona göre amel edeceğiz.

“Mâ” geçmişin menfisidir. “La” geleceğin menfisidir. Mâzi geçmişi, muzari geleceği bildirir. “Mâ” ile muzari yan yana gelince ya hâli ifade eder ya da geniş zamanı ifade eder.

“Lem Yurid” hâli, “Mâ Yurid” geniş zamanı içerir. Yani murad etmez. Burada da size verilen emirde murad etmiyor deniyor.

Yıkanmadan sonra bu ayetin gelmesi, ibadetlerin hikmetini bildirmektedir.

(Devamı var)

 


YorumcuYorum
Reşat Nuri Erol
26.11.2025
08:37




Reşat Nuri Erol

Kur’an’a göre yeni düzen ve yeni medeniyet-73

Reşat Nuri Erol

26.11.2025

https://www.milligazete.com.tr/kurana-gore-yeni-duzen-ve-yeni-medeniyet-73






Son Eklenen Makaleler
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya için-4; ‘Adil Dünya Barış Düzeni’
7.11.2026 347 Okunma
1 Yorum 08.11.2026 09:16
Ahmet Yücel
ALLAH NURUNU TAMAMLAYACAK.
7.11.2026 43 Okunma
1 Yorum 07.11.2026 23:56
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya için-3; “Söz Ola Kese Savaşı”
7.11.2026 615 Okunma
1 Yorum 07.11.2026 08:25
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA DUYEM A BINGEHÎ: PERGAL
6.11.2026 46 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN CUREYÊN BIRYAR HILDANÊ Beşa
6.11.2026 41 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN ÇAREMÎN A BEŞA BINGEHÎ: PERGA
6.11.2026 47 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA PÊNÇEM A BINGEHÎ: PERGA
6.11.2026 37 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA ŞEŞEM A BINGEHÎ: PERGAL
6.11.2026 41 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA HEFTAN : DABEŞKIRINA KA
6.11.2026 51 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA HEŞTEM A BINGEHÎ : DABE
6.11.2026 55 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTEYA SED KOOPERATÎFAN BEŞA DEHEM A BINGEHÎ: PARVEKI
6.11.2026 35 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
YEKÎTİYA SED KOOPERATÎFÎ BEŞA YAZDEHÂN: TEŞKÎLATA KAS
6.11.2026 46 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA Diwazdan AMBÂR, DEPO, ZINCÎRA SARI, PARASTINA HÊ
6.11.2026 46 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA 13 TESÎSÊN BERHEMKIRINÊ, NAVENDA LÊHÛRDANÊ Û BIN
6.11.2026 38 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA ÇARDEHÊ SÛKÊN GEL, XALÊN FIROTANÊ Û GIHÎŞTINA XER
6.11.2026 43 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
BEŞA 15 ÇANDINÎ, AJALDARÎ Û ORGANÎZASYONA HILBERÎNA X
6.11.2026 48 Okunma
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya-2; Yeni bir ‘İnsanlık Sözleşmesi’
6.11.2026 642 Okunma
1 Yorum 06.11.2026 08:49
Reşat Nuri Erol
Adil bir dünya-1; Hakkı üstün tutarak kurulur
5.11.2026 713 Okunma
1 Yorum 05.11.2026 05:53
Reşat Nuri Erol
Medine’den insanlığa-4; ve İnsanlık Sözleşmesi
4.11.2026 782 Okunma
1 Yorum 04.11.2026 08:29
Reşat Nuri Erol
Medine’den insanlığa-3; ve ‘Medine Sözleşmesi’
3.11.2026 824 Okunma
1 Yorum 03.11.2026 05:49
Özer Ataç
S I L A’ i R A H Î M (*) ya da KOZMİK BAĞ
1.11.2026 1095 Okunma
Reşat Nuri Erol
Medine’den insanlığa-2; Erbakan ve Adil Düzen
31.10.2026 861 Okunma
1 Yorum 31.10.2026 08:12
Osman Aydın
BİR HASATTAN FAZLASI
30.10.2026 217 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
İSLAMIN ŞARTI BEŞ DEĞİLDİR!
30.10.2026 233 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
KILIÇDAROĞLU CUMHURBAŞKANI ADAYIDIR
30.10.2026 267 Okunma
Hüseyin Bağdatlı
FON, ALİYEV, TESETTÜR, FRANSA VE İTALYA EŞ ZAMANLILIĞI
30.10.2026 263 Okunma
Bahaeddin Sağlam
Kur’an’a Uyalım Ama Nasıl?
30.10.2026 213 Okunma
Reşat Nuri Erol
Medine’den insanlığa-1; girizgâh ile başlıyoruz…
30.10.2026 1005 Okunma
1 Yorum 30.10.2026 10:01
Reşat Nuri Erol
Küresel zalim düzen ve Adil Düzen kurmak (6)
29.10.2026 916 Okunma
1 Yorum 29.10.2026 08:20
Reşat Nuri Erol
Küresel zalim düzen ve Adil Düzen kurmak (5)
28.10.2026 363 Okunma
1 Yorum 28.10.2026 08:48
Reşat Nuri Erol
Küresel zalim düzen ve Adil Düzen kurmak (5)
27.10.2026 870 Okunma
1 Yorum 28.10.2026 09:03
Reşat Nuri Erol
Küresel zalim düzen ve Adil Düzen kurmak (4)
26.10.2026 960 Okunma
1 Yorum 26.10.2026 10:50
Hüseyin Bağdatlı
HEPİMİZ HARAM DÜZENİN HARAMZADE BEKÇİLERİYİZ
25.10.2026 180 Okunma
Reşat Nuri Erol
Küresel zalim düzen ve Adil Düzen kurmak (3)
25.10.2026 971 Okunma
1 Yorum 25.10.2026 08:39
Reşat Nuri Erol
Küresel zalim düzen ve Adil Düzen kurmak (2)
24.10.2026 1133 Okunma
1 Yorum 24.10.2026 09:25
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ 10. MAKALE: PIŞTGIRIYA OLÎ, AŞTÎ, EDAL
23.10.2026 473 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ BEŞA 9AN TÊKOŞÎNA DIJÎ X
23.10.2026 198 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ – GOTARA 8AN KED, SERMAYE, HILBERÎN Û
23.10.2026 355 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ – GOTARA 7AN PERWERDE, PERWERDEKIRINA
23.10.2026 258 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ – GOTARA 6AN BAWERIYA CIVAKÎ, EXLAQ, B
23.10.2026 175 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ NIVÎSA 5'AN PIŞTGIRIYA OLÎ, SÎSTEMA CI
23.10.2026 343 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRÎ YA OLÎ — NÎVÎSA 4. PIŞTGIRÎ YA OLÎ, JIYANÊN
23.10.2026 226 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA OLÎ BEŞA 3. ŞIRÎKATÎYÊN PIŞTGIRIYA OLÎ: PE
23.10.2026 327 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA PÎŞEYÎ Ji Karkeriya bi Maaş Ber bi Aboriya
23.10.2026 155 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA PÎŞEYÎ BEŞA SÊYEMÎN ȘIRKEDÊ HILBERÎNÊ Û FÎ
23.10.2026 150 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PIŞTGIRIYA PÎŞEYÎ Beşa Duyem Li Ser Ehliyet, Perwerde
23.10.2026 169 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
PÎŞTGIRIYA PÎŞEYÎ BEŞA ÇARAN RÊXISTINA PİŞEYÎ YEKÎTÎ
23.10.2026 161 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KURDÎ BANKModela Hilberîn, Teknolojî û Serxwebûna Aborî
23.10.2026 181 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KURDÎ BANK BEŞA ÇAREM MÊRDÎN: ÇANDINÎ, PÎŞESAZIYA XWANÊ
23.10.2026 139 Okunma
ZEKİ ALTUBOĞA
KURDÎ BANK Modela Aboriya Kurdistanê: Bankagariya Kre
23.10.2026 178 Okunma