Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 129
A’RÂF SÛRESİ 54-58.AYETLER TEFSİRİ
28.09.2001
2026 Okunma, 0 Yorum

بسم الله الرحمن الرحيم

إن ربكم الله الذي خلق السماوات و الأرض فى ستة ايام ثم استوى على العرش يغشي الليل النهار يطلبه حثيثا و الشمس والقمر و النجوم مسخرات بأمره ألا له الخلق والأمر  تبارك الله رب العالمين(7/54) ادعوا ربكم تضرعا و خفية  أنه لا يحب المعتدين (7/55) و لا تفسدوا فى الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا و طمعا إن رحمت الله قريب  من المحسنين(7/56) و هو الذي يرسل الرياح بشرا بين يدي رحمته حتى إذا أقلت سحابا ثقال سقناه لبلد ميت فأنزلنا به الماء فأخرجنا به من كل الثمرات كذلك نخرج الموتى لعلكم تذكرون(7/57) و البلد الطيب يخرج نباته بإذن ربه و الذي خبث لا يخرج إلا نكدا كذلك نصرف الايات لقوم يشكرون(7/58)

 

Bu sûrede;

a)    Kur’an’ın içtihat ve icmalarla anlaşılacağı ve müminlerin kıyamete kadar Kur’an’ı yaşamak ve tebliğ etmekle yükümlü olduklarını bildirmiştir. Âhirette bunların hesabının verileceği anlatılmıştır.

b)    İnsanın yaratılışı ve Adem kıssası anlatılmıştır.

c)    Sonra, “Ey Adem oğulları!” denip dört bölümde insanın görevleri bildirilmiştir. Giyim, fuhşiyat, zinet, resullük müessesesi bildirilmiştir.

d)    Ataların taklidini yapmanın insanları kurtaramayacağı anlatılmıştır.

e)    Kimseye taşıyamayacağı yük yüklenmemiştir.

f)     Tanınmak için kıyafete işaret edilmiştir.

g)    Kitabın tafsil edildiği anlatılmıştır.       

Hâsılı, şimdiye kadar insan ele alınmış, onun durumu tafsil edilmiştir. Kitaptan, âhiretten bilgi verilmiş, içtihat ve icmalarla ilgili hükümlere işaret edilmiştir.

إن Konu değiştiği için bir atıf harfi getirilmeyerek Kâinatın yaratılışına işaret etmektedir. Burada insanların yanlış bilgilere sahip olduğuna işaret etmektedir. İnsanlar arasında Kâinatı yaratan ile insanlar arasında düzen koyan varlığın ayrı ayrı kimseler olduğu sanılmaktadır. Oysa Kâinatı kim yarattı ise insanı da O yarattı ve O her şeyi en iyi şekilde yarattı. En kısa yol nasıl doğru yol ise O da tektir. Dolayısıyla O her şeyi birbirine benzer yarattı. İşte sosyal oluş ve kanunlardan bahsederken, birden bunun için tabii oluş ve kanunlara işaret etmiştir. İnsanlar bunları yanlış bildiklerinden “İNNE” ile başlamıştır.

إن ربكم الله الذي خلق السماوات و الأرض Semâvâtı ve arzı halk eden kimse Rabb’inizdir. Başkası değildir. Bu ifade semâvât ve arzın insanlar için yaratıldığını söylemektedir. Allah’ın hiçbir şeye ihtiyacı olmaz. O takdirde yer ve gökleri yaratmadan önce ihtiyaçlarını nasıl giderecektir? O halde şuurlu varlıkları yaratmayı murat etmeksizin şuursuz varlıkları yaratması abesle iştigal olurdu. Bundan bizim alacağımız ders kamu yönetiminin halk için olduğudur. Halksız bomboş bir toprağın veya ülkenin bir mânâsı yoktur. Bununla beraber Kâinatsız insan olamayacağı gibi topluluksuz da insan olmaz. İçtihatlarda daima toplulukla kişilerin hukuku denge içinde gözetilmelidir.

Allah Kâinatın hâlikı, bizim ise Rabb’imizdir. Yanı Kâinat ilk elden atomun yaratılması ile, canlılar da ilk canlı hücrenin varedilmesi ile varedilmiştir. Ama insanlık hep evrim içindedir, eğitilmektedir. Tek tek kişiler eğitilmektedir, tüm insanlık eğitilmektedir. Burada yine içtihadımızda yer alacak en önemli husus eğitimdir. İşte Allah bunun için ibadetler vazetmiştir.

Namaz, yaşama eğitimidir. Nasıl çalışmalıyız, nasıl yaşamalıyız? Onun eğitimini verir.

Zekât, mallarımızı nasıl kullanmalıyız? Onu bize öğretir.

Oruç, kötülüklerden nasıl kaçınacağımızı ve bedenimizi nasıl dayanıklı hâle getireceğimizi öğretir.

Hac, diğer insanlarla barışçı ilişkileri nasıl kuracağımızı öğretir.

Cihad, barışçı olmayan kimselerle nasıl savaşacağımızı öğretir.

Ne gariptir ki, sanki savaşı öğrenmek suçmuş gibi cihadı yapmak suç sayılıyor. Oysa dünyanın her ülkesi halka askerlik hizmetini zorunlu kılmaktadır. Cihat savaş değildir. Cihat, insanın kötülere karşı davranışlarını ayarlamasıdır. Oruç nefsine, cihat saldıranlara karşı korunmadır. Düzeni bozanlara karşı nasıl davranacağımızı öğretmedir.

Semâvât ve arz Kur’an’da gördüğümüz ve her an değişen üç boyutlu Kâinatın adıdır. Yaratılan bu üç boyutlu uzaydır. Bu beş boyutlu uzayda yol almaktadır ve dört boyutlu uzayı çizmektedir. Çizdiği bu dört boyutlu uzay ‘kürsi’ ve beş boyutlu uzay ‘arş’tır. İstanbul’dan Ankara’ya hareket eden bir yolcu trenden çevreyi seyreder. Gördüğü uzay üç boyutlu uzaydır. Gittiği yerlerin giderken boyandığını düşünün. Sonra uzaya çıkıp gittiği yola oradan bakıp renkli olarak görse kürsiyi görmüş olur. Tüm yeryüzü onun için arz olur.

 

فى ستة ايام Altı yevmde yaratmıştır. Yevm, yemden dönüşmüş kelimedir. Nil ve Fırat gibi mevsim mevsim taşan nehirlerin adıdır. Bu taşma dönemlerine benzetilerek devrin adı olmuştur. Sonar 24 saat için kullanılmıştır. Mecaz olarak gündüz anlamında da kullanılır. Altı devriden maksat:

a)    Güneş ve gezegenlerin teşekkül ettiği devir birinci devirdir.

b)    Güneş ve yerin teşekkül ettikten sonra canlıların yaratılmasına kadar geçen dönemdir.

c)    Canlıların yaratılıp çok hücreli canlıların oluşmasından önceki dönemdir.

d)    İkinci zaman çok hücreli canlıların teşekkülünden omurgalıların teşekkülüne kadar geçen zamandır.

e)    Omurgalıların teşekkülünden insanın yaratılmasına kadar geçen zamandır.

f)     İnsanın yaratılmasından bu zamana kadar geçen zamandır.

 

İnsanda da altı dönem vardır.

a)    Döllenmeden önce anne ve babanın organlarında hücrelerin oluşması.

b)    Anne karnında hücrelerin birleşmesi.

c)    Anne karnından çocuğun ayrılması.

d)    Sütten kesilmesi.

e)    Kendi kendine yaşayabilmesi.

f)     Çalışmaya başlaması.

g)    Bağımsız hâle gelmesi.

Bir işletmeyi kurarken, bir topluluğu oluştururken de bu safhalar göz önüne alınacak, tedrici bir şekilde oluşma sağlanacaktır. Birden oluş istenmeyecek. Ancak planda her şey düşünülmelidir. Uygulamada tedricilik olmalıdır.

Bugün bu devirler ilmen tesbit edilmiştir. Son dört zamana Jeoloji ilminde I. zaman, II. zaman, III. zaman ve IV. Zaman olarak belirtmektedirler. Astronomide de iki dönem belirtilir. Kur’an’da başka bir yerde iki günden ve başka bir yerde de dört vakitten bahsetmektedir.

 

ثم استوى على العرش Sonra arşa istiva etti denmektedir. İstiva seviyelendi, onun hizasına geldi, ona doğruldu, oraya çekildi, oradan bakmaya başladı demektir. Bu âyet çok önemli bir hususu belirtmektedir. Allah öyle bir Kâinatı yarattı ki, sanki şimdi yaratmıyor. Şöyle düşünelim. Bir proje yapıyorsunuz. O projenin uygulanması için tüm malzemeyi veriyorsunuz. O işleri yapacak bütün işçi, mühendis ve yöneticileri ayarlıyorsunuz. Sonra siz geri çekiliyor ve diyorsunuz ki; “Haydi, bunu inşa edin.”. O kadar iyi projeniz vardır, o kadar iyi işçileriniz ve ustalarınız vardır, o kadar iyi malzemeniz vardır ki artık sizden bir şey daha istemiyorlar. İşte sonra Allah arşa doğruldu, oradan gözetlemekte, oradan kontrol etmektedir. Artık Kâinatı melek, cin, ruh ve insan yönetiyor. Onun verdiği projelerle hareket ediyor.

Gerçekten fizikte birkaç esas kanun vardır. Ona göre atomlar hareket etmekte, Kâinat öyle oluşmaktadır. Yeryüzü öyle dizayn edilmiş ki, melekler ona göre yerimizi oluşturdular ve şaşmaksızın biz içinde yaşıyoruz. Oysa küçük bir hata hayatı yok eder. Mesela, Dünya biraz yavaş dönse, Güneş’ten biraz daha uzak veya yakın olsa, ekseni biraz daha eğrilse, suları biraz fazla veya az olsa, atmosfer daha kalın veya ince olsa, atmosferin terkibi değişse, yerdeki elemanların yüzdeleri değişse, bir tanesinde küçük bir sapma yeryüzünü diğer gezegenler gibi ölü yapar. Böyle bir düzenleme ikinci kez hücrenin var edilmesi ile sağlanmıştır. Trilyonlarca DNA’ları öyle dizmiştir ki bir tanesinde bir yanlışlık olsa tüm canlı sakat kalacak ve hayat devam edemeyecekti. Yani Allah’ın arşa çekilmesi demek, Kâinatın adeta kendi kendini yönetmesi demektir. Fabrikayı kurmuş, elemanları yerleştirmiş ve şimdi uzaktan seyrediyor benzeri bir olay.

يغشي الليل النهار Bununla beraber yine de her şeyi yakından takip ediyor ve bir tarafa götürüyor. Leyli nehâra giydiriyor, yahut nehârı leyle giydiriyor. Buradaki leyl ve nehâr gece ve gündüz anlamında değildir. Buradaki leyl maddedir, nehâr ise enerjidir. Işıktır. Kâinat başlangıçta çok sıkışık sıvı halde idi. Üç boyutlu uzayın çapı çok küçüktü. Birden patladı ve ışık hızı ile genişlemeye başladı. Bu husus hem Kur’an’da var, hem de bugünkü ilimler ispat etmiştir. Birden bire sıvı buhar hâline dönüşmüş ve ışık hızı ile parçacıklar, ışık parçacıkları uçuşmaya başlamışlardır. Kâinat genişleyince soğumaya başlamış ve bazı ışık parçacıkları birleşerek suyu oluşturan asıl maddeyi, hidrojeni oluşturmuştur. Onların birleşmesinden cisimler ortaya çıkmıştır. İşte bu cisimler “Leyl” ile ifade ediliyor. Hâlâ ışık parçacıkları olarak uçuşanlara da “Nehâr” denmektedir. Kâinat büyüdükçe soğuma devam edecek ve bu ışık parçacıklar yutulacaktır. Yani madde enerjiyi absorbe ederek soğuyacak ve donacaktır. Bu olay devam ediyor. İşte âyet bunu ifade ediyor. İçtihatta “leyl” “topluluk”, “nehar” da “hürriyet içinde dolaşan kişiler” olarak kabul edilebilir. İlk insan daha hürdü, topluluk daha gevşekti. Uzun yıllar devlet aşamasına bile gelmemişti. Zaman ilerledikçe topluluklar gelişiyor ve güçleniyor, kişinin serbestliği azalıyor. Demek ki Kâinatta tek taraflı akış vardır. Hür olarak dolaşan ışık parçacıkları birleşip cisim oluyor, fertler de birleşip topluluk olmaktadırlar. Buna “evrim” denmektedir. Evrim, birbirine benzeyen ve aralarında ilişkileri az varlıklardan, birbirine benzemeyen ama aralarındaki ilişkileri artan istikamette ilerlemek demektir. Biz içtihatlarımızı yaparken insanları bu tarafa kendi istekleri ile götürecek yollar aramalıyız. Kuran Kursları birleşmeye gitmedir. Kursları dağıtma ve kapatma suyu ters akıtmadır. İnsanlığa karşı bir cinayettir. Devlet daha câzip eğitim getirmelidir, halk kendi isteği ile ona gitmelidir. Meselâ, hem çalışıp hem okuma imkânını sağlayan okullar açmalıdır. Kapanan Kur’an Kursları da bu yolu seçebilir, işyerleri kurar, Kur’an’ı bilenlerin ücretlerini yüksek tutar. Görülüyor ki, içtihatlarımız hep ileri yönde olmalıdır, birleştirici olmalıdır. Ayırıcı olmalıdır.

 

يطلبه حثيثا Onu şiddetli bir şekilde ister, çeker, denmektedir. Burada geçen zamirler erkek zamirlerdir. Arş leyli isteyerek çekecek. Bir gayeye matuf olarak çekecek. Bunun anlamını kavrayabilmemiz için arşa ve leyle dönelim. Arş, beş boyutlu uzaydır. Kâinatımız zaman içinde sürüklenmektedir. Bu sürüklenme zamanı oluşturmaktadır. Bizim üç boyutlu Kâinat dört boyutlu uzay içinde ilerlemektedir. Bu sayede olaylar olmaktadır. O halde arşın merkezine doğru yol alıyoruz demektir. Kâinatın büyümesi buna mâni değildir. Yerin çapı büyürken Güneş’e de yaklaşmış olabilir. Allah arşta istiva etmiştir. Onu kendine doğru çekmiştir anlamını versek bile yanlış olmaz. Allah her yerdedir ama Kâbe gibi kendisine merkez olarak arşın merkezini edinmiştir. O zaman arş beş boyutlu uzayın merkezi olmuş olur.

 و الشمس والقمر و النجوم Güneş’i, Ay’ı ve yıldızları da denmektedir. Kâinatta öyle yerler vardır ki, orada bir taş bıraksak bizim galaksimize gelmez. Ama milyon ışıktan daha yakın yerde bıraksak o taş bizim galaksimize girer. Galaksimizde bir taş bıraksak Güneş sistemine düşmez, ama öyle sınır vardır ki ondan yakın koyarsak Güneş’imize düşer. Bu bir ışık yılı mesafeden fazladır. Güneş sisteminde bir taş bırakmaz yeryüzüne düşmez, ama öyle sınır vardır ki yere düşer. Bu da 100 ay uzaklığından fazla bir uzaklıktır.

Yer çevresinde bir taş bıraksanız aya düşmez, ama öyle yakın çevresi vardır ki aya düşer. Ay’a düşer sözü de yanlıştır. Ay ile Yer’in ortak çekim merkezine düşer. Güneş’in ortak çekim merkezine düşer. Galaksinin ortak çekim merkezine düşer. Hepsi küçük çapta birer arştır. Böylece bu âyet aynı zamanda genel çekim kanunlarını ifade etmektedir.

İçtihadımızda insanlık ve Mekke arzın arşıdır. Beytullah oradadır. Devletler vardır. Bunlar birer galaksidir. Her devletin merkezi vardır, o da oranın arzıdır. İller vardır, onların da merkezleri vardır. Güneş sistemidir. Bucaklar vardır, onların da merkezleri vardır. Yeryüzüdür. Nihayet Ay sistemi vardır, onun da merkezi vardır, o da ocaktır. Görülüyor ki insanlıktaki teşkilâtlanma, Kâinattaki çekim kuralları benzeri teşkilâtlanmadır.

Nücûm, yıldızlar demek olduğu gibi parçalar anlamını da taşımaktadır. Böylece yerinden yönetime işaret etmektedir.

مسخرات بأمره Emriyle müsahhardırlar, denmektedir. Emir, Arapçada buyruk anlamına geldiği gibi güç anlamına da gelir. Tüm denge enerji sakımı kanununa dayanır ve tüm dengeler enerji dengesi üzerindedir. Bir topluluğun düzeni de bir taraftan kurallar, bir taraftan da sınırlı ekonomik imkânlara dayanır. Kâinatta enerji olmasaydı düzen kurulmazdı. Topluluklarda da ekonomi sınırlı para olmasa düzen kurulmaz. Enflasyon bunun için düzen bozucudur. Faiz enflasyonu zorunlu kılar, bu da düzeni bozar. O halde içtihatlarımızı sınırlı imkanlarla kurulacak dengeye dayandırmak zorundayız. Hava sonsuzdur. Havaya vergi koyamayız. İçtihatlarımızı buna göre düzenlemeliyiz. Sınırlı sayıda selem senedi çıkarır halka dağıtırsak, halk bu sınırlı sisteme göre sipariş verirse denge kurulur. Sınırsız bir selem senedi dengeyi kuramaz. Her türlü kıymetli evrak bir yere bağlanarak çıkarılır. Bugünkü paralar reel sektöre değil mâli sektöre yani sınırsız imkana dayandığı için dengesizdir. Tüm ekonomik ve siyasi krizlerin kaynağı bu karşılıksız paradır, bu paranın dayanağı da faizdir.

 

ألا له الخلق والأمر Halk ve emr O’nundur. “Halk” inşa ise “emr” de işletmedir. Yani Kâinatı kurup yapma O’nun olduğu gibi, O’nun işletilmesi de O’nundur. O’nun buyrukları ile her zerre hareket etmektedir. Topluluğun düzeninde mevzuatla yani şeriatla, başka bir ifade ile kanunlarla kurulur ve onu halk işletir. Düzen böylece oluşur. Mevzuatı halk kendisi Allah’ın halifesi olarak oluşturur ama sonra uyar. Halk mevzuatı nasıl oluşturur. İçtihat yapar, içtihatlarına uyar, sözleşmeler yaparlar, sözleşmelere uyarlar. Kendilerine başkan seçerler, hareketlerinde başkanlarına tâbi olurlar. Hakemleri seçerler ve seçtikleri hakemlerin kararlarına itaat ederler. Demek ki insan Allah’ın halifesi olarak içtihat, muahade, tabiiyyet ve itaat. Düzen böyle oluşur. İlk ikisi “hilkat” is son ikisi de “emr”dir. Yani mevzuatı içtihat ve sözleşmelerle oluştururuz, işleri ise başkanlara uyarak, hakemleri de dinleyerek yaparız. 

 

تبارك الله رب العالمين Âyetin başında “Rabb’iniz dedi” ama muhatabını belirtmedi. Âyetin sonunda “Âlemlerin Rabbi” olduğunu ifade ederek tüm Kâinatın düzeni sözkonusu olduğu gibi, tüm insanlığın düzeni ve evrimi sözkonusudur. İçtihadımızı ona göre yapacağız. Devletler, iller, bucaklar, ocaklar olacaktır ama bunlar kendi içlerinde serbest olacak, kendi düzenlerini kuracaklar, ama tüm insanlık içinde de dengelerini koruyacaklardır. “Rabb’iniz” diye başlayıp, “Âlemlerin Rabbi” olduğunu ifade etmesiyle çok açık ve kesin olarak Kâinat düzeni sosyal düzeni arasında bir benzerlik olduğuna işaret etmiş olmaktadır. Görülüyor ki, sosyal kanunlardan hemen tabii kanunlara geçişin sebebini de Kur’an yine kendisi açıklamış bulunmaktadır. Bu incelikleri kavrayamayanlar Kur’an’da daldan dala konan ifadeler olduğunu zannederler.

  

ادعوا ربكم تضرعا و خفية أنه لا يحب المعتدين Rabb’inizden tazarru ve hufye içinde isteyin. Tazarru, olabilir şeyleri isteyin, Rabb’inize dua ediyorum diye O’na emre kalkışmayın. Yani, Allah’ın düzeni var. O’nun iradesi var. O’nu değiştirecek şeyleri O’ndan istemeyin. “Rabb’im beni öldürme! Rabb’im sabahı getirme!” gibi duâlar olmasın. Duâ sünnetullah içinde olmalıdır. Kamudan, topluluktan da bir şey isterken mevzuata uygun olsun. Düzene aykırı şeyler istemeyin. Hafiy demek, yüksek sesle, bağırarak, çağırarak değil de, ona saygılı olarak isteyiniz. Sokaklarda yürüyerek arzunuzu topluluğa bildirebilirsiniz. Ama bu bağırarak, çağırarak şamatalarla değil de, sessiz ve sakin bir şekilde sadece talep mahiyetinde olmalıdır. Bu zorla, baskı ile, korkutarak yapılmamalıdır. Yöneticiler Rabb’i temsil ederler. Onların Rab gibi âdil ve merhametli davranmaları gerektiği gibi; halkın da onlara saygılı olması gerekir. Halkın Allah’tan zulmü talep edemeyecekleri gibi; yöneticilerden de haksızlığı talep edemezler. Allah mu’tedleri (tecavüz edenleri) sevmez. Yani, sınırları taşıp başkalarına haksızlık edenleri sevmez.

Şimdi biz içtihadımızı yaparken halkın yöneticilere saygılı olması, hakem kurallarına uyması gerektiğini ortaya koyacağız. Ama yöneticilerin de adil olmaları, merhametli olmaları gerekmektedir. Öyleyse bu denge nasıl sağlanacaktır? Bunu sağlamanın yolu “hakemler sistemi” ve “yerinden yönetim sistemi”dir. Hakemleri taraflar seçecek ve onların kararlarına uyulacak. Yargı üstünlüğü: Yerinden yönetim olacak, halk istediği ocak ve bucağa girip çıkabilecek ama başkanların buyruklarına uyacak. Cemaatini dağıtan başkanların da başkanlıkları bitecek. Merkez bucakları temsilciler oluşturacak. Temsilcilerin istifaları ile başkanın da başkanlığı bitecek ve bir daha seçilemeyecek. Temsilciler de temsilci olamayacak. İşte bunlar içtihatlarımız.

 

و لا تفسدوا فى الأرض بعد إصلاحها Yurdu ıslah ettikten sonra ifsat etmeyin. Burada halkın salâhından değil de yerin salâhından bahsetmektedir. Düzenlerin topraklar üzerinde kurulacağını, her düzenin sınırlı topraklar üzerinde geçerli olacağını belirlemektedir. Burada içtihatların yanında mahalli icmalar da geçerlidir. Ocaklar kendi ocakları için, bucaklar kendi bucakları için, iller il ve ilçe merkez bucakları için, ülkeler merkez ve bölge merkez bucakları için, insanlık Mekke ve kıta merkez bucakları için içtihat ve icmalar yaparlar. Merkezler taşra temsilcileri tarafından yönetilir, taşralar ise kendi kendilerini yönetirler.

وادعوه خوفا و طمعا O’na havf ve tama’ içinde duâ edin. Çekinerek ve ümit ederek isteyin. İnsan Allah’a dua ederken O’na asi olmuş olabilir. İnsan O’na dua etmemekle de O’na asi olabilir, O’nu saymamış olur. Öyleyse insan Rabb’ine dua etmelidir ama saygı içinde ve çekinerek dua ermeli ama dua etmelidir. Halk yöneticilerinden istemelidir, ama saygı içinde istemelidir. Halk istemezse yöneticileri ne yapacaklarını bilemez. Gereksiz ve haksızlık içinde istemede bulunursa bu sefer de yöneticileri ne yapacaklarını bilemez. İçtihadımızı yaparken topuluk içinde halkın isteklerini, haklı isteklerini merkeze ulaştıracak bir sistem kurmalıyız. İşte dayanışma ortaklıkları bu esasa dayanmaktadır. Fikrî, hissî, bedenî ve içtimaî ihtiyaçlarını dayanışma ortaklık sorumlularına bildirir. Onlar da bunları ocak başkanlarına iletirler, çözülemezse il başkanlarına iletirler, orada da çözülemezse ülke başkanlarına iletirler, orada da çözülemezse insanlık başkanlarına iletilir. Dayanışma sorumluları talebi haklı görmelidir. Görmediği hususu iletmez. Kişi sorumlusunu değiştirir. Bir bucakta, ilde, ülkede hiç bir sorumluya derdini anlatamazsa bucağını, ilini, ülkesini değiştirir. Böylece merkeze ulaşmaya çalışır. Yoksa herkes doğrudan doğruya merkezlere başvuramaz. Yani insanlık merkezine ulaşacak yollar açıktır. Ama elenerek gidilir. Herkes hizmetlisini kendisi seçer, böylece hizmetliye de dert anlatır. Pratisyen doktor isterse hastahaneye gönderir. Hastahanedeki doktor isterse kıta merkezlerindeki ihtisas hastahanesine gönderir. Doğrudan adam hastahanelere gidemez. Ama pratisyenini her zaman değiştirebilir. O ilçedekilerin hiç birisini ikna edemezse ilçesini değiştirir. İşte buradaki “havfen ve tamaan”daki denge budur.

إن رحمت الله قريب  من المحسنين Allah’ın rahmeti muhsinlere karibdir. Cümlesiyle Allah muhsinlere rahmet eder. İhsan, iyilik demektir. Yani kötülük yapmamak gerekir ama bu yetmez, iyilik de yapmak gerekir. Yani amel-i sâlih işlemek gerekir. Rahmet bunlara yakındır. Topluluk içinde de öyle düzen oluşmalı ki topluluğun rahmeti iyi insanlar üzerinde olmalıdır. Meselâ, rüşvet verenin işi yapılmamalı, rüşvet vermeyenin işi olmalıdır. Yalancı kazanmamalı, doğru konuşan kazanmalıdır. Hile yapan iflas etmeli, yapmayan zengin olmalıdır. İşte “İslâm Düzeni” budur. Doğruların itibarda olduğu topluluk rahmet içindedir. Bunun için cemi müzekkeri sâlim getirilmiştir. Topluluk hâlinde muhsin olunmalıdır. Muhsin olanlar hicret edip ayrı ocak, ayrı bucak, ayrı il ve ayrı ülke kurmalıdırlar.

İçtihat ve icmanın hükümlerini anlatırken yer ve göklerin yaratılmasından, Ay ve Güneş ve yıldızların hareketlerinden bahsetmiş ve Allah’tan tabii ve sosyal kanunlarını değiştirme duasında bulunulmamasını belirtmiştir. Allah’ın Yer’i yaratılmasının ve hareketlerinin hesabiliğinin yanında ihtimali olaylar vardır. 20. yüzyıla kadar bu olayların gelişigüzel olduğu sanılmıştı. Oysa bunların da kanunları vardır. İhtimaliyat hesaplarını yapabilmekteyiz. Şimdi de o kanunlardan bahsetmektedir. Yeryüzünün yağışlarını ele almaktadır. Kısaca yağışı hatırlayalım.

Güneş ışınları denizlere vurur. Denizde su buharlaşır. Isınmış olarak yukarıya çıkar. Aşağıya soğuk hava gelir. Bu sefer yukarıda aksi istikamette sıcak hava akmaya başlar. Dağlara veya yüksek yerlere çarpar ve birden soğur, soğuyunca suyunu yağmur hâlinde boşaltır. Toprağa yağan suların bir kısmı yüzeyden bir kısmı toprak altına girerek aşağıya doğru akar. Bu arada su bir taraftan hava almış olur, canlıların bedenine girer, karadaki canlıları yaşatır. Çoğu ırmaklar hâlinde tekrar denize gider. Denizdeki akıntılar ve dalgalar temizlenmiş suyunu deniz canlılarına hava aktarırlar. Böylece vücudumuzdaki kan gibi yeryüzünün suyu da dolaşıp durur. Canlılar su ile hayat bulur. Susuz hayat olmaz ilkesini bütün biyologlar bilmektedirler. Şimdi vücudumuzda tansiyon yükselir veya düşerse ölüm tehlikesini geçiririz. Yeryüzünün suyu da böyledir, çoğalsa hayat biter, azalsa hayat biter. Böylece yeryüzü gelişigüzel oluşmuş bir kara yığını değildir. Himalaya Dağları kuzey-güney rüzgârlarını yağmura çevirir. Antil Dağları da doğu-batı rüzgârlarını yağmura çevirir. Şimdi sosyal hayatımızda para böyledir. Para su gibi kendisi bir işe yaramaz ama, tüketiciden üreticiye doğru akarken üretim olur, mallar ve hizmetler de üreticiden tüketiciye akarlar. Elektriki devrelere benzemektedirler. Bankalar denizler gibidir. Elektrik santralı gibidir. Aynı matematik formüllerle ifade edilir. Benim bu konuda yazılmış ama henüz basılmamış kitabım vardır.

و هو الذي يرسل الرياح بشرا بين يدي رحمته  Rahmetinden önce müjdeleyici rüzgarları gönderir, demektedir. Tabii düzene bakalım. Her olaydan önce olayın gelmekte olduğunu haber veren işaretler vardır. Meyveler olgunlaşmaya başlayınca renk değiştirmeye başlarlar. Bir ocakta ısıttığınız demir dökülecek hâle geldi mi renk değiştirir. Hastalanacak kimse önceden hissetmeye başlar. Bu sayede gerekli tedbirler alınmaktadır. Zelzelede bu olmamaktadır, bu sebeple çok sıkıntı çekmekteyiz. Ancak bazı hayvanlar bunu bilmektedirler. İstanbul’da çalışan bir Uygur mühendis vardır. Çok önemli bir tesbit yapmıştır. Zelzeleden bir gün önce suların sertliğinin arttığı görülmektedir. Türkiye buluş sahiplerini sehpalara yollar. Onun için çalışmaları başkaları değerlendirir.

Sosyal olaylarda da bilhassa ekonomik krizlerin habercileri vardır. Onların değerlendirilmesi gerekmektedir. İşsizlik olduğu zaman para piyasaya sürülür, enflasyon olduğu zaman da para piyasadan çekilir. Basit kanunlar vardır, ama bu haberden yararlanma gelişmiş ülkelerin işidir.

حتى إذا أقلت سحابا ثقال سقناه لبلد ميت فأنزلنا به الماء فأخرجنا به من كل الثمرات Y ağmur yüklü bulutlar hâline gelince onu ölü beldeye sevk ederiz. Onunla oraya su indiririz ve onunla her çeşit meyveleri bitiririz. Burada canlılar suyun gelmesini beklerler. Su gelmediği zaman uykuya dalar faaliyetlerini durdururlar. İşte bizim de ekonomide yapacağımız iş budur. İşsizlik olduğu zaman müessese faaliyetini durdurup bekleyebilmelidir. Sonra işler açılınca faaliyete geçmelidir. Böyle bir müesseseyi kurabilmemiz için;

a)    Faiz ödediğimiz bir sermayemiz olmamalıdır. Kazanırsak sermayeye kâr vermeliyiz. Zararı da o yüklenmelidir.

b)    Sabit kira vermemeliyiz, üretimden pay vermeliyiz.

c)    Sabit ücret vermemeliyiz, üretimden pay vermeliyiz.

d)    Nihayet kamu payı da nakitten değil, üretimden mal olarak vermeliyiz.

Yani üretim varsa herkes payını almalıdır, üretim yoksa kimse kimseden bir şey istememelidir. Bize bu işletme tarzını zekât müessesesi öğretmektedir. Marx Osmanlı İmparatorluğu’nun uzun yaşamasının sebebi vergilerin para olarak değil de maldan alınmasıdır diyor.

Şimdi su neyin üretileceğine karar vermez. Sadece sular. O halde bankalar kredi açarken kimin ne iş yapacağına karışmaz, sadece parayı piyasaya sürer. Kan da öyledir. Hangi hücrenin ne maddeye ihtiyacı var, onu kalp bilmez, kalp sadece kanı dolaştırır. Biz de kredilendirmede krediyi çalışanlara ve halka dağıtırız. Böylece sulama yapmış oluruz. Onlar neye muhtaçsa onun siparişini yaparlar ve her çeşit üretim olur. Halbuki faizli sistemde krediler tüccarlar verilmekte, tüccarlar azami kâr ilkesine göre mal üretmekte ve her çeşit mal piyasaya girmemektedir. Keynes 1933’te bunun nâkıs istihdamda denge nazariyesiyle izah etti. Enflasyonu önerdi. Enflasyon kötü bir şekilde zekât olmuştur. Gerçekten her çeşit meyveler biter ve o şekilde bir devir başlar ki tüm vitaminlerde tüm canlılar arasında dengeli bir şekilde bölüşülür.

كذلك نخرج الموتى Ölüleri de biz böyle çıkaracağız, diyor. Bugün hayvanların spermleri soğuk yerlerde yıllarca bekletilebilmekte ve sonra şartlar müsait olunca tekrar canlanmaktadırlar. Bitkiler her yıl ölüyor ve ertesi yıl diriliyorlar. Bunun imkansızlığını nasıl düşünebiliriz. İnsan ölünce dört boyutlu uzayda varlığını korumaktadır. O programı yeniden çalıştırmakla hayat yeniden başlar.

لعلكم تذكرون Artık düşünmelisiniz, diyor. İki hususta düşünmemiz gerekmektedir. Biri, Allah’ın ölüleri diriltmeye gücünün yettiğini düşünmemiz gerekir. Ölü topluluklara da yeniden hayat verebilir. Nitekim Türkiye Cumhuriyeti böyle kuruldu. Kapanan işletmeler de yeniden açılabilir. Krizler atlatılabilir. Yeter ki “Adil Düzen”e göre bir müessese kurulsun.

و البلد الطيب يخرج نباته بإذن ربه Temiz belde nebatını çıkarır. Yani suyun iş görebilmesi için o suyu kullanacak toprağın olması gerekir. Krediler de böyledir . Faizsiz kredilerin iş görebilmesi için faizsiz kredileri kullanan işletmelerin olması gerekmektedir. İşte 1967’de kurduğumuz Akevler Kooperatifi faizsiz krediyi kullanacak sistemi oluşturmayı hedeflemiştir. Şimdi İstanbul’da kurduğumuz Akevler Kooperatiflerinin de hedefi budur. Bunun için önce Kur’an’ı okuyup içtihatlar yapmalıyız, kendimizi yetiştirmeliyiz. Ondan sonra bu müesseselere Allah’ın rahmetinin geleceğini bilmeliyiz.

ربه و الذي خبث لا يخرج إلا نكدا Habis olan belde ise nekdadan başkasını çıkarmaz. Nekd, az ve bozuk anlamındadır. Burada iki görüşü ortaya koymaktadır.

a)     Kimileri diyorlar ki, iktisat düzelirse, uygun krediler verilirse işletmeler de düzelir ve dengeli hayat başlar. Buna karşılık iktidar düzgün ekonomik siyaset gütmezse o ülkede ekonomi düzelmez. Bugünkü siyasiler bu görüştedirler. Bugünkü işadamları da bu görüştedirler. Onlara göre tüm sorumluluk iktidarındır. İktidarları değiştirirler, işler daha da bozulur.

b)    İşletmeler faizsiz müesseselere uyacak şeklide hazır hale gelirse, işletmelerini “Adil Düzen”e göre kurarlarsa, iktidar ondan sonra doğru ekonomik siyaset güderse, o zaman bol ve bereketli üretim olur. Yoksa yaptığın masrafları bile çıkarmayan bir ekonomi içinde devam edip gidilir.

Şimdi bunu karşılaştırmak için şöyle diyelim. Bir tarlayı önce hazırlamak, sonra su vermek gerekir. Yoksa hazırlamadan, ekmeden su verirseniz ne işe yarar. Tarlayı bataklık hâle getirir, çoraklaştırır. İşte bir taraftan iktidarlar faizsiz ekonomiyi tesise çalışmalıdırlar, ancak halk da o sistemden yararlanarak Adil Düzen işletmelerini kurmalıdırlar. 1960’larda biz önce Akevler’i yani faizsiz işletmeyi kurduk. Sonra ona kredi verecek devletin oluşması için parti kurduk. Biz işletmeyi, Erbakan da siyaseti yüklendi. Biz onları hep destekledik, onlar hep bizleri kösteklediler. Bugünkü sıkıntılar bundan ileri gelmektedirler. İşte bir daha böyle durumlara düşmemek için sizlere tavsiyem vardır. Adil Düzen işletmeleri kurunuz, Adil Düzeni kendi içinde uygulayan partilerle işbirliği yapınız. Bir kuruluş ki kendisi Adil Düzeni uygulamıyorsa o başkasına asla uygulatamaz. Bunun için bir taraftan işletme sözleşmeleri ve uygulamaları yaparken, hazırlık olsun diye parti programı ve İnsanlık Anayasası hazırlanmaktadır. Önce Adil Düzene göre işletmeler kuracaksınız. Sonra Adil Düzen işletmelerinin sahipleri Adil Düzen partilerini kuracaklardır. Size ortak olmayıp desteklemeyen partilerin kerametleriyle uçtuklarını görseniz onların yanında yer almayın. Bağımsız adaylıklarınızı koyun ama ikili oynayanların yanında olmayın.

كذلك نصرف الايات لقوم يشكرون Biz âyetleri böylece şükredecek kavim için tasrif ediyoruz. Bu tâbir de çok önemlidir. Sarf etmek demek, bir kalıptan başka kalıba sokmak demektir. Burada âyetler bir taraftan tabii müesseseleri anlatmakta, bir taraftan da sosyal müesseseleri anlatmaktadır. Bir ifade tabii kanunla ilgili, diğer ifade sosyal düzenle ilgilidir. Şükreden kavim için yapılıyor. O halde Adil Düzen ancak birlikte ulusça kurulabilir. Bir taraftan ekonomik işletmeleri kuracağız, ülke içinde teşkilatlanacağız, diğer taraftan siyasi partiler oluşturacağız, devletin adil olmasını sağlayacağız.

Burada bir hususu hatırlatmakta yarar görüyorum. Mevcut işletmeleri ıslah etsek olmaz mı? Olmaz. Bir şey nasıl kurulmuşsa o öyle devam eder. Müminler kendi işlerinde cari sistemlerle çalışmaya devam edeceklerdir. –Misal, bir veya birkaç işletmeyi mâlen ve bedenen destekleyecekler, Adil Düzen işletmelerini kuracaklardır. Sonra yavaş yavaş tüm emeklerini ve sermayelerini bu tarafa katacaklardır. Partiler için de aynı şey söylenebilir. Mevcut partiler kapansın, Adil Düzen partileri kurulsun, böyle şey olmaz. Çünkü halk anlamadan Adil Düzen Partisi’ne gelir ve olan Refah Partisi’ne olan gibi olur. Mevcut partiler varlıklarını sürdürecekler, onlardan inandırdıkları bize katılacak. Bir taraftan Adil Düzen işletmelerine ortak olacak, diğer taraftan Adil Düzen partilerine ortak olacaktır. Ne zaman ki onlarla rekabet edecek durumda oluruz, işte o zaman onlarla koalisyon yapar ve ülkeye “Adil Düzen”i getiririz. Adil Düzen Partileri dedim. Sekiz tane Adil Düzen Partisi kurulacak. Yani ilmî parti kurulacak. O zaman Adil Düzen gelmiş olur.

a)    Ateist solcular Adil Düzen partisini kuracaklar.

b)    Dine saygılı solcular Adil Düzen partisini kuracaklar.

c)    Ateist ırkçılar Adil Düzen partilerini kuracaklar.

d)    Dindar ırkçılar Adil Düzen partilerini kuracaklar.

e)    Batı içinde isteyerek batılı olmak isteyenler Adil Düzen partilerini kuracaklar.

f)     Batıya rağmen batılı olmak isteyenler Adil Düzen partilerini kuracaklar.

g)    Tarikatçı olanlar da Adil Düzen partilerini kuracaklar.

h)    Şeriatçı dindarlar Adil Düzen partilerini kuracaklar.

Yani her düşünce Adil Düzen üzerinde duracaktır. Zâlim düzeni kim ister ki? İşte bu partiler kurulup da bunların aldıkları oylara göre millî mutabakat hükümeti kurulduğu gün ülkeye Adil Düzen gelir. Bunun için her mümin Adil Düzeni öğrenmeye ve uygulamaya çalışmalıdır. Bu şirke karşı açılmış cihattır. Çünkü bugün zâlim düzenler de düzen diye ortaya çıkıp Adil Düzenle yarışıyorlar. Hatta onu yok etmek istiyorlar. Zâlimlerin düzeni sona erecektir. Hortumcuların, sömürücülerin düzeni sona erecektir. Allah bunu böyle istiyor. Siz yapmazsanız başkasına yaptıracaktır.

 

28 EYLÜL 2001

Yazan ve Anlatan: SÜLEYMAN KARAGÜLLE

Yayına Hazırlayan: REŞAT NÛRİ EROL

 

 






Tüm Seminerler
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1130
En'âm Suresi Tefsiri 77-79. Ayetler
21.08.2021 834 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1129
En'âm Suresi Tefsiri 74-76. Ayetler
14.08.2021 551 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1128
En'âm Suresi Tefsiri 72-73. Ayetler
7.08.2021 560 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1127
En'âm Suresi Tefsiri 71. Ayet
31.07.2021 185 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1126
En'âm Suresi Tefsiri 66-70. Ayetler
24.07.2021 324 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1125
En'âm Suresi Tefsiri 61-65. Ayetler
17.07.2021 260 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1124
En'âm Suresi Tefsiri 52-55. Ayetler
10.07.2021 245 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1123
En'âm Suresi Tefsiri 45-51. Ayetler
3.07.2021 255 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1122
En'âm Suresi Tefsiri 40-44. Ayetler
26.06.2021 271 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1121
En'âm Suresi Tefsiri 35-39. Ayetler
19.06.2021 296 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1120
En'âm Suresi Tefsiri 31-34. Ayetler
12.06.2021 288 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1119
En'âm Suresi Tefsiri 26-30. Ayetler
5.06.2021 319 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1118
En'âm Suresi Tefsiri 20-25. Ayetler
29.05.2021 354 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1117
En'âm Suresi Tefsiri 13-19. Ayetler
22.05.2021 336 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1116
En'âm Suresi Tefsiri 7-12. Ayetler
15.05.2021 358 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1115
En'âm Suresi Tefsiri 1-6. Ayetler
8.05.2021 339 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1114
Kasas Suresi Tefsiri 86-88. Ayetler
1.05.2021 340 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1113
Kasas Suresi Tefsiri 83-85. Ayetler
24.04.2021 364 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1112
Kasas Suresi Tefsiri 79-82. Ayetler
17.04.2021 409 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1111
Kasas Suresi Tefsiri 76-78. Ayetler
10.04.2021 405 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1110
Kasas Suresi Tefsiri 72-75. Ayetler
3.04.2021 357 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1109
Kasas Suresi Tefsiri 68-71. Ayetler
27.03.2021 744 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1108
Kasas Suresi Tefsiri 61-67. Ayetler
20.03.2021 406 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1107
Kasas Suresi Tefsiri 57-60. Ayetler
13.03.2021 439 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1106
Kasas Suresi Tefsiri 52-56. Ayetler
6.03.2021 472 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1105
Kasas Suresi Tefsiri 47-51. Ayetler
27.02.2021 503 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1104
Kasas Suresi Tefsiri 43-46. Ayetler
20.02.2021 497 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1103
Kasas Suresi Tefsiri 38-42. Ayetler
13.02.2021 522 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1102
Kasas Suresi Tefsiri 33-37. Ayetler
6.02.2021 550 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1101
Kasas Suresi Tefsiri 29-32. Ayetler
30.01.2021 670 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1100
Kasas Suresi Tefsiri 26-28. Ayetler
23.01.2021 1296 Okunma
4 Yorum 28.02.2021 11:05
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1099
Kasas Suresi Tefsiri 21-25. Ayetler
16.01.2021 689 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1098
Kasas Suresi Tefsiri 16-20. Ayetler
9.01.2021 666 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1097
Kasas Suresi Tefsiri 12-15. Ayetler
2.01.2021 900 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1096
Kasas Suresi Tefsiri 7-11. Ayetler
26.12.2020 933 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1095
Kasas Suresi Tefsiri 1-6. Ayetler
19.12.2020 1244 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1094
Neml Suresi Tefsiri 89-93. Ayetler
12.12.2020 1083 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1093
Neml Suresi Tefsiri 83-88. Ayetler
5.12.2020 776 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1092
Neml Suresi Tefsiri 76-82. Ayetler
28.11.2020 1025 Okunma
1 Yorum 29.11.2020 17:15
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1091
Neml Suresi Tefsiri 67-75. Ayetler
21.11.2020 1146 Okunma
1 Yorum 26.11.2020 17:07
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1090
Neml Suresi Tefsiri 63-66. Ayetler
14.11.2020 769 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1089
Neml Suresi Tefsiri 59-62. Ayetler
7.11.2020 766 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1088
Neml Suresi Tefsiri 54-58. Ayetler
31.10.2020 1028 Okunma
1 Yorum 03.11.2020 17:20
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1087
Neml Suresi Tefsiri 45-53. Ayetler
24.10.2020 1085 Okunma
1 Yorum 24.10.2020 22:54
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1086
Neml Suresi Tefsiri 41-44. Ayetler
17.10.2020 802 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1085
Neml Suresi Tefsiri 36-40. Ayetler
10.10.2020 854 Okunma
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1084
Neml Suresi Tefsiri 27-35. Ayetler
3.10.2020 1201 Okunma
2 Yorum 11.10.2020 20:33
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1083
Neml Suresi Tefsiri 20-26. Ayetler
26.09.2020 2224 Okunma
5 Yorum 03.10.2020 19:37
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1082
Neml Suresi Tefsiri 15-19. Ayetler
19.09.2020 1385 Okunma
3 Yorum 03.10.2020 18:51
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1081
Neml Suresi Tefsiri 12-14. Ayetler
12.09.2020 1277 Okunma
2 Yorum 13.09.2020 15:00
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1080
Neml Suresi Tefsiri 7-11. Ayetler
5.09.2020 1374 Okunma
2 Yorum 06.09.2020 15:55
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1079
Neml Suresi Tefsiri 1-6. Ayetler
29.08.2020 1509 Okunma
2 Yorum 30.08.2020 20:43
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1078
Şuara Suresi Tefsiri 224-227. Ayetler
22.08.2020 1732 Okunma
3 Yorum 23.08.2020 21:17
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1077
Şuara Suresi Tefsiri 213-223. Ayetler
15.08.2020 1418 Okunma
4 Yorum 16.08.2020 18:26
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1076
Şuara Suresi Tefsiri 203-212. Ayetler
8.08.2020 1684 Okunma
6 Yorum 09.08.2020 19:55
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1075
Şuara Suresi Tefsiri 192-202. Ayetler
1.08.2020 1575 Okunma
5 Yorum 06.08.2020 19:32
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1074
Şuara Suresi Tefsiri 176-191. Ayetler
25.07.2020 1654 Okunma
3 Yorum 26.07.2020 16:16
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1073
Şuara Suresi Tefsiri 160-175. Ayetler
18.07.2020 1617 Okunma
3 Yorum 20.07.2020 11:09
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1072
Şuara Suresi Tefsiri 141-159. Ayetler
11.07.2020 1396 Okunma
2 Yorum 12.07.2020 15:51
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1071
Şuara Suresi Tefsiri 123-140. Ayetler
4.07.2020 1567 Okunma
3 Yorum 11.07.2020 03:35
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1070
Şuara Suresi Tefsiri 105-122. Ayetler
27.06.2020 1377 Okunma
2 Yorum 28.06.2020 18:12
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1069
Şuara Suresi Tefsiri 92-104. Ayetler
20.06.2020 2150 Okunma
4 Yorum 21.06.2020 19:07
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1068
Şuara Suresi Tefsiri 83-91. Ayetler
13.06.2020 1635 Okunma
1 Yorum 14.06.2020 16:25
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1067
Şuara Suresi Tefsiri 69-82. Ayetler
6.06.2020 1887 Okunma
3 Yorum 08.06.2020 14:48
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1066
Şuara Suresi Tefsiri 53-68. Ayetler
30.05.2020 1996 Okunma
3 Yorum 31.05.2020 16:53
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1065
Şuara Suresi Tefsiri 45-52. Ayetler
23.05.2020 2127 Okunma
3 Yorum 29.05.2020 18:08
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1064
Şuara Suresi Tefsiri 34-44. Ayetler
16.05.2020 1447 Okunma
1 Yorum 17.05.2020 15:50
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1063
Şuara Suresi Tefsiri 23-33. Ayetler
9.05.2020 1572 Okunma
1 Yorum 10.05.2020 08:19
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1062
Şuara Suresi Tefsiri 10-22. Ayetler
2.05.2020 1672 Okunma
2 Yorum 13.05.2020 21:45
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1061
Şuara Suresi Tefsiri 1-9. Ayetler
25.04.2020 2217 Okunma
2 Yorum 14.05.2020 18:52
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1060
Furkan Suresi Tefsiri 73-77. Ayetler
18.04.2020 1828 Okunma
2 Yorum 15.05.2020 16:45
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1059
Furkan Suresi Tefsiri 68-72. Ayetler
11.04.2020 2142 Okunma
3 Yorum 16.05.2020 16:02
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1058
Furkan Suresi Tefsiri 60-67. Ayetler
4.04.2020 1783 Okunma
2 Yorum 18.05.2020 16:53
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1057
Furkan Suresi Tefsiri 53-59. Ayetler
28.03.2020 2307 Okunma
5 Yorum 19.05.2020 16:27
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1056
Furkan Suresi Tefsiri 45-52. Ayetler
21.03.2020 1873 Okunma
2 Yorum 20.05.2020 16:21
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1055
Furkan Suresi Tefsiri 41-44. Ayetler
14.03.2020 2030 Okunma
2 Yorum 21.05.2020 16:36
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1054
Furkan Suresi Tefsiri 35-40. Ayetler
7.03.2020 2105 Okunma
2 Yorum 22.05.2020 16:05
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1053
Furkan Suresi Tefsiri 30-34. Ayetler
29.02.2020 2155 Okunma
2 Yorum 23.05.2020 15:57
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1052
Furkan Suresi Tefsiri 21-29. Ayetler
22.02.2020 2366 Okunma
3 Yorum 24.05.2020 16:54
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1051
Furkan Suresi Tefsiri 17-20. Ayetler
15.02.2020 2172 Okunma
2 Yorum 30.05.2020 17:45
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1050
Furkan Suresi Tefsiri 10-16. Ayetler
8.02.2020 2370 Okunma
2 Yorum 09.02.2020 11:38
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1049
Furkan Suresi Tefsiri 4-9. Ayetler
1.02.2020 2240 Okunma
1 Yorum 03.02.2020 07:09
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1048
Furkan Suresi Tefsiri 1-3. Ayetler
25.01.2020 1917 Okunma
1 Yorum 26.01.2020 06:07
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1047
Nur Suresi Tefsiri 62-64. Ayetler
18.01.2020 1914 Okunma
1 Yorum 25.01.2020 07:13
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1046
Nur Suresi Tefsiri 61. Ayet
11.01.2020 2272 Okunma
1 Yorum 13.01.2020 08:24
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1045
Nur Suresi Tefsiri 58-60. Ayetler
4.01.2020 2003 Okunma
1 Yorum 05.01.2020 08:14
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1044
Nur Suresi Tefsiri 53-57. Ayetler
28.12.2019 2026 Okunma
1 Yorum 30.12.2019 08:51
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1043
Nur Suresi Tefsiri 47-52. Ayetler
21.12.2019 2143 Okunma
1 Yorum 22.12.2019 23:13
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1042
Nur Suresi Tefsiri 43-46. Ayetler
14.12.2019 2369 Okunma
1 Yorum 17.12.2019 07:14
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1041
Nur Suresi Tefsiri 39-42. Ayetler
7.12.2019 2828 Okunma
2 Yorum 09.02.2020 00:42
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1040
Nur Suresi Tefsiri 35-38. Ayetler
30.11.2019 3816 Okunma
2 Yorum 03.12.2019 13:53
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1039
Nur Suresi Tefsiri 32-34. Ayetler
23.11.2019 2144 Okunma
1 Yorum 24.11.2019 08:09
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1038
Nur Suresi Tefsiri 30-31. Ayetler
16.11.2019 2098 Okunma
1 Yorum 19.11.2019 12:31
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1037
Nur Suresi Tefsiri 27-29. Ayetler
9.11.2019 2466 Okunma
1 Yorum 10.11.2019 05:24
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1036
Nur Suresi Tefsiri 23-26. Ayetler
2.11.2019 2108 Okunma
1 Yorum 03.11.2019 07:48
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1035
Nur Suresi Tefsiri 19-22. Ayetler
26.10.2019 2124 Okunma
1 Yorum 28.10.2019 13:15
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1034
Nur Suresi Tefsiri 12-18. Ayetler
19.10.2019 2381 Okunma
1 Yorum 20.10.2019 10:50
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1033
Nur Suresi Tefsiri 6-11. Ayetler
12.10.2019 3301 Okunma
2 Yorum 16.10.2019 14:52
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1032
Nur Suresi Tefsiri 1-5. Ayetler
5.10.2019 2349 Okunma
1 Yorum 06.10.2019 23:25
Süleyman Karagülle
Kuran Seminerleri 1031
Müminun Suresi Tefsiri 111-118. Ayetler
28.09.2019 2011 Okunma
1 Yorum 30.09.2019 10:50